Аятолла Әли Хаменеи, Иранды отыз жылдан астам уақыт бойы темір жұдырықпен басқарып, оны аймақтық державаға айналдырған жоғарғы көшбасшы, жерленеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Оның бірнеше күнге созылатын жаназасы сенбіде басталады, бұл АҚШ-Израиль соғысының басында қаза тапқаннан бірнеше ай өткен соң. Хаменеи 1989 жылы аятолла Рухолла Хомейни қайтыс болғаннан кейін билікке келді. Хомейни шахты құлатып, шиит мұсылман дінбасыларының билігін орнатқан отты идеолог еді. Хаменеиге, әлсіз діни біліктілігі бар тұрақты тұлғаға, бұл революциялық көзқарасты мемлекеттік мекемеге айналдыру міндеті жүктелді.
Ол Таяу Шығыстағы көптеген қарулы топтарды қолдады, Иранның ядролық бағдарламасын ілгерілетті және бірнеше наразылық қозғалыстарын басып тастады. АҚШ пен Израильмен қақтығыстары оған үйде қолдау әкелгенімен, ақыры оның өліміне әкелді.
1980-жылдардағы Иракпен соғыстан кейін Хаменеи әскерилендірілген Революциялық гвардияны өз билігін қамтамасыз ететін ең маңызды органға айналдырды. Гвардия әскери және бизнес алыбына, елдің ең элиталық күшіне айналып, Иранның экономикалық секторларына араласты.
Хаменеи тұсында Иран дәстүрлі соғыстан толығымен проксилерді қолдауға көшіп, «Қарсыласу осін» құрды. Бұған Ливанның «Хезболла» тобын қолдау кірді, ол 2000 жылы Израильді Оңтүстік Ливаннан қуып шығып, содан бері бірнеше рет израильдік күштермен шайқасты. Иран сондай-ақ Йеменнің хусит көтерілісшілерін, Палестинаның «Хамас» тобын және Ирактағы АҚШ күштеріне қарсы көтеріліс жасаған ирандық милицияларды қолдады.
Алайда, «Хамастың» 2023 жылғы 7 қазанда Израильге шабуылымен басталған Таяу Шығыс соғыстары «Қарсыласу осінің» күйреуіне әкеліп, «Хамас» пен «Хезболланы» әлсіретті.