Аустралиялық зерттеушілер дененің ішкі сағатының бұзылуымен байланысты депрессияның жаңа түрін – «циркадиялық депрессияны» анықтады. Олардың пікірінше, бұл түр дәстүрлі антидепрессанттарға нашар жауап береді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

British Journal of Psychiatry журналында жарияланған зерттеуге негізінен ауыр және қайталамалы депрессиясы бар 11 380 аустралиялықтың клиникалық және генетикалық деректері енген. Зерттеушілер циркадиялық депрессия қатысушылардың шамамен төрттен бір бөлігінде (23%) кездесетінін анықтады.

Олардың ұсынысынша, бұл субтиптен зардап шегетін адамдарға дененің циркадиялық ырғақтарына әсер ететін емдеу әдістері, мысалы, мелатонин және жарық терапиясы пайдалы болуы мүмкін.

Көңіл-күй бұзылыстары мен тәуліктік ырғақтардың бұзылуы арасындағы байланыс бұрыннан белгілі болғанымен, зерттеушілер «зерттеу циркадиялық депрессия субтипінің биологиялық тұрғыдан негізді және клиникалық пайдалы фенотип екендігі туралы дәлелдер базасын нығайтады» дейді.

Зерттеудің бірінші авторы, Сидней университетінің Ми және сана орталығының докторы Эмилиана Точинидің айтуынша, зерттеушілер циркадиялық депрессияны қатысушыларда алты белгінің кемінде үшеуі болған кезде анықтаған: аурудың маусымдық үлгісі, ұйқының кешігуі, депрессия кезінде ұйқының ұзаруы, «түнгі құс» болу, оянғанда қатты шаршау сезімі және әлеуметтік джетлаг – «апта ішінде ұйықтаған кездегі немесе жұмыс істеген кездегі ұйқысы демалыс күндері немесе күнін өз бетінше ұйымдастырған кездегі ұйқысынан айтарлықтай ерекшеленуі».

«Циркадиялық депрессиясы бар адамдарда психикалық денсаулық симптомдары ауырлау», – деді Точини баспасөз брифингінде. «Олардың депрессиясының басталу жасы циркадиялық емес депрессиясы бар адамдармен салыстырғанда жасырақ болды, бірақ оларда эпизодтар да көбірек, траекториялары да күрделірек, суицидтік ойлар да жиірек, гипоманиялық және психозға ұқсас симптомдар да жиірек болды».

Зерттеушілер сондай-ақ циркадиялық депрессиясы бар адамдарда ADHD және көңіл-күй бұзылыстарына генетикалық бейімділік жоғары екенін, «сонымен қатар метаболикалық және қабыну маркерлерінің бірқатары да жоғары екенін» анықтады, – деді Точини. «Бұл маңызды, өйткені циркадиялық депрессия тек ұйқысы нашар депрессия емес, шын мәнінде депрессияның басқа түрлерінен айтарлықтай ерекшеленетін негізгі биология бар екенін көрсетеді».

Зерттеушілер болашақта циркадиялық депрессияны клиникалық диагностикалау мүмкіндігі неғұрлым мақсатты емдеуге көмектеседі деп үміттенеді, әсіресе психикалық денсаулық бойынша көмекке бірінші рет жүгінген жастар үшін.

Психиатр және Ми және сана орталығының тең директоры профессор Иан Хики: «Бұл циркадиялық типтің маңыздылығы – оның стандартты терапияларға, әдетте нұсқаулықтарда ұсынылатын емдеу әдістеріне нашар жауап беруі», – деді.

Зерттеу көрсеткендей, әдеттегі бірінші қатардағы антидепрессанттар – СИОЗС және СИОЗСН – циркадиялық субтипі бар адамдар үшін тиімділігі төмен және жанама әсерлері көбірек болған.

Циркадиялық депрессиясы бар адамдар үшін «хронобиологиялық емдеу – ұйқы-ояну цикліне бағытталған, әсіресе таңғы жарыққа әсер ету, күндізгі белсенділік, ұйқы-ояну циклдерінің тұрақтылығы, тамақтану кестесінің тұрақтылығы – өте маңызды», – деді Хики.

Зерттеуде зерттеушілер қатысушылардың «генетикалық тұрғыдан еуропалық тектен шыққандармен шектелгенін, бұл жалпылау мүмкіндігін шектеуі мүмкін» және «болашақ зерттеулер біздің нәтижелерді әртүрлі іріктемелерде қайталау үшін қажет» екенін атап өтті.

Зерттеуге қатыспаған Monash Alfred психиатриялық зерттеу орталығының директоры профессор Джаяшри Кулкарни бұл зерттеуді «өте жақсы жүргізілген зерттеу» деп сипаттады.

«Оларда полигендік тәуекел баллы бар, бұл депрессияның белгілі бір түрлерін нақты генетикалық профильмен байланыстыра алғанын білдіреді», – деді ол. «Бұл әрі қарай емдеу үшін маңызды болады».

Кулкарнидің қосуынша, зерттеу менопаузаның гормоналды әсерлерін ескермеген, «бұл әйелдер ұйқының бұзылуының себебі ретінде сипаттайтын негізгі факторлардың бірі... Бұл ескеруге тұрарлық тағы бір фактор болуы мүмкін».

Ирландиядағы Мейнут университетінің мінез-құлық нейробиологы профессор Эндрю Куган: «Біз ұзақ уақыт бойы ауыр депрессияның адамдардың кешірек ұйықтап, кешірек тұруына әкелетін дене сағатының өзгерістерімен байланысты екенін білеміз, сондықтан нәтижелер аса таңқаларлық емес», – деді.

Ол «ұсынылған циркадиялық депрессия субтипінің белгілер шоғыры мен критерийлерінің қалай алынғаны туралы егжей-тегжейлердің жетіспеушілігін» атап өтті.

«Бұл барлау зерттеуінің нәтижелерін қосымша зерттеуді қажет ететін, қызықты болса да, бастапқы нәтижелер ретінде түсінген жөн», – деді ол.