Аустралияда күнделікті темекі шегу деңгейі тарихи төмендікке жетіп, ұлттық мақсаттардан озып келеді, ал вейпинг көрсеткіштері тұрақтанды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Аустралияның Денсаулық сақтау және әл-ауқат институтының (AIHW) Ұлттық есірткі стратегиясы бойынша үй шаруашылықтарына жүргізілген сауалнамасы көрсеткендей, 14 жастан асқан адамдар арасында күнделікті темекі шегу көрсеткіші 2025 жылы 5,6%-ға төмендеген, бұл 2022–23 жылдардағы 8,3%-дан айтарлықтай төмен. Федералды үкіметтің Ұлттық темекі стратегиясы 2023–2030 2025 жылға қарай күнделікті темекі шегу деңгейін 10%-дан төмен ұстауды мақсат еткен болатын, ал қазір 2030 жылға қарай 5% немесе одан төмен деңгейге жету көзделуде.
Аустралиялық Қатерлі ісікке қарсы кеңестің бас директоры Жасинта Реддан мәліметінше, 14 жастан асқан аустралиялықтардың үштен екісінен астамы ешқашан темекі шекпеген – бұл тарихи көрсеткіш. Сауалнамаға 2025 жылдың маусымы мен желтоқсаны аралығында бүкіл ел бойынша 14 жастан асқан 17 500-ден астам адам қатысты.
Темекі шегетіндердің 34%-ы соңғы уақытта заңсыз темекі қолданғанын хабарлаған, бұл 2022–23 жылдардағы 16,7%-дан екі есеге өскен. Шегетіндердің 22%-дан астамы соңғы үш айда брендтік заңсыз темекі сатып алған (қарапайым қаптамасыз және ескерту суреттерінсіз), ал алтыдан бірі брендсіз өнімдерді (көбінесе пластик пакеттерде сатылатын темекі немесе темекі өнімдері) шегетінін айтқан. Брендтік заңсыз темекі сатып алғандардың жартысынан көбі (57%) оны темекі дүкенінен сатып алған.
Бұған дейін заңсыз темекінің көбеюі аустралиялықтардың темекі шегуден бас тартпайтынын көрсететін хабарламалар болған. Көптеген есептер Аустралиялық статистика бюросына берілген ағынды су деректеріне негізделген, олар вейптер, пакеттер және темекі шегуден бас тарту өнімдерін қоса алғанда, жалпы никотин қолдануды көрсеткен. AIHW жалпы никотин қолданудың төмендеп жатқанын анықтады: 2025 жылы никотин қолданатындардың үлесі 15,2%-ға төмендеген, 2022–23 жылдардағы 17,4%-дан.
Аустралиялық Қатерлі ісікке қарсы кеңес темекі шегу деңгейін төмендету үшін жасалған жұмыстарды жоғары бағалады. Реддан: «Қарапайым қаптама, салық салу, жарнамаға шектеулер және темекінің зияны туралы тұрақты ағарту жұмыстары – бұл күн сайын 66 аустралиялықтың өмірін қиып жатқан темекі шегуді әлемдегі ең төменгі деңгейге жеткізді», – деді.
Аустралиялық Қоғамдық денсаулық қауымдастығының президенті, профессор Кэролайн Миллер: «Біздің қоғамда темекі шегетіндердің үлесі азайып келеді, және бұл нақты үрдіс, оны біз бірнеше сауалнамаларда, соның ішінде штаттық сауалнамаларда да байқап отырмыз», – деді. Ол AIHW есірткі сауалнамасын «өз саласындағы ең үздік» деп атады, себебі ол ондаған жылдар бойы бірдей сұрақтарды қолданады және 17 000-нан астам адамды қамтиды.
Миллер заңсыз темекіге қарсы күрес «салықты төмендетуді емес, керісінше, құқық қорғау және реттеу шараларын талап етеді» деп есептейді. Темекі өнеркәсібімен байланысты лоббистер, экономистер және кейбір саясаткерлер заңды темекінің жоғары бағасы адамдарды заңсыз нарыққа итермелейді, сондықтан темекі акцизін төмендету керек деп дәлелдеп келеді.
Сидней университетінің Қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің темекіге қарсы күрес сарапшысы, профессор Бек Фриман акцизді төмендету жұмыс істемейтінін айтты. «Заңсыз темекі – бұл проблема. Бірақ егер сіз қазір заңсыз темекі шегіп жатсаңыз және оны көршіңіздің темекі дүкенінен арзан және оңай сатып ала алсаңыз, неге баға түссе де заңды темекіге көбірек төлейсіз? Бұл ешқандай мағынасы жоқ, әсіресе заңсыз өнімдер одан да арзандауы мүмкін. Менің ойымша, адамдар заңсыз темекіні өндірудің қаншалықты арзан екенін түсінбейді», – деді Фриман.
Фриман құқық қорғау органдарын қаржыландыруды көбейту және темекі сату тәсілін өзгерту қажет екенін айтты, соның ішінде күшті лицензиялау схемалары мен темекі сатуға рұқсат етілген сатушылар санын азайту. «Менің ойымша, бұл деректер бізге бұл өнімді қалай сататынымызды өзгерту уақыты келгенін көрсетеді. Енді бүкіл ел бойынша 40 000 сатушының болуының қажеті жоқ. Біз темекі шегуді және темекі сатуды өте қауіпті, тәуелділік тудыратын және жоғары салық салынатын өнімді сатудың үлкен жауапкершілігін көтере алатын бірнеше сатушымен шектей аламыз», – деді ол. Сатушылардың аз болуы құқық қорғауды жеңілдетеді.
Сауалнама сонымен қатар 18-24 жас аралығындағылар арасында вейпинг көрсеткіші 2022–23 жылдардағы 20,6%-дан 14%-ға төмендегенін, ал күнделікті вейпинг барлық жас топтарында тұрақты болып қалғанын көрсетті. Бұл вейпингтің өсуін көрсеткен алдыңғы сауалнамалардан ерекшеленеді. Алайда, алғаш рет деректерде тіркелген заңсыз никотин пакеттері мен дәстүрлі снус жас аустралиялықтар арасында таралып жатыр: 18-24 жастағылардың 8,4%-ы пакеттерді, ал 3,8%-ы снусты соңғы бір жылда қолданған.