Аустралиялық статистика бюросы (ABS) жариялаған жаңа деректерге сәйкес, деменция алғаш рет барлық өлімнің 10%-дан астамын құрады, ал демікпеден қайтыс болғандар саны онжылдықтағы ең жоғары деңгейге жетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2025 жылы барлығы 188 421 өлім тіркелген. Оның ішінде 19 019 адам деменциядан, соның ішінде Альцгеймер ауруынан қайтыс болған, деп көрсетеді сейсенбі күні жарияланған ABS өлім статистикасы. Деменция 2024 жылдан бері Аустралиядағы өлімнің негізгі себебі болып табылады.
2025 жылы өлімнің басқа да негізгі себептері: ишемиялық жүрек аурулары, цереброваскулярлық аурулар (инсульт сияқты), өкпе обыры және созылмалы респираторлық аурулар.
Dementia Australia ұйымының бас директоры профессор Таня Бьюкенен деменция қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды мәселесі екенін ескеріп, шұғыл шара қолдану қажеттігін айтты.
«Деректер деменциямен өмір сүретін адамдарды, олардың отбасылары мен күтушілерін қолдау үшін көбірек мойындау мен қаржыландырудың қажеттілігін көрсетеді», — деді Бьюкенен.
Оның айтуынша, қазіргі уақытта шамамен 446 500 аустралиялық деменциямен өмір сүреді, тағы 1,7 миллион адам оларды күтуге тартылған.
«Деменцияның әсері артып келе жатқанына қарамастан, нақты қызметтерге, қолдауға және алдын алуға инвестициялар сол қарқынмен жалғаспай отыр, ал деменцияға қатысты стигма сақталып отыр», — деді ол.
Деректер сонымен қатар он жылдағы демікпеден қайтыс болудың ең жоғары санын көрсетті.
2025 жылы 484 аустралиялық демікпеден қайтыс болды, бұл 2024 жылғы 478 өлімнен көп.
Демікпеден қайтыс болғандардың шамамен үштен екісін әйелдер құрайды, ал деменциядан қайтыс болғандардың да шамамен үштен екісі әйелдер.
Asthma Australia ұйымының бас директоры Кейт Миранда нашар бақыланатын демікпе қауіпті арттыратынын және көптеген демікпеге байланысты өлімнің алдын алуға болатынын айтты.
«Бізде тиімді емдеу әдістері мен нақты клиникалық нұсқаулықтар бар, алайда тым көп аустралиялық денсаулығын сақтау үшін қажетті көмекті ала алмай отыр», — деді ол.
Зерттеулер ересектер арасында демікпесі жақсы бақыланатындардың үлесі азайып келе жатқанын, көпшілігі профилактикалық емді аз немесе мүлде қолданбайтынын көрсетті. Миранданың айтуынша, ингаляциялық кортикостероидтарды қолданатындардың емді ұстануы да нашарлаған.
Тым көп адам тек демікпе белгілерін жеңілдететін дәрілерді қолданып, оған симптомдары үшін сүйенеді.
«Бірақ ол негізгі қабынуды емдемейді», — деді Миранда.
«Адамдар, әсіресе жеңіл жағдайдағылар, «бұл жай ғана демікпе» деп ойлайды, сондықтан тұрақты тексеруден өтпейді және дәрігерімен дәрілері туралы сөйлеспейді. Адамдар профилактикалық дәріні шаңның көп күндерінде немесе суық тигенде қабылдауы мүмкін, бірақ басқа уақытта қабылдамайды», — деді ол.
Ол адамдар демікпе жөніндегі нұсқаулықтар қабынуға қарсы демікпе белгілерін жеңілдететін (Air) терапияны ұсынуға өзгергенін білуі керек екенін айтты.
«Адамдар, әсіресе егде жастағы аустралиялықтар, нұсқаулықтар өзгергенін және жақсырақ нұсқалар бар екенін білмей, бала кезіндегі дәрілерді әлі де қолданады», — деді Миранда.
2025 жылы дәрілерден болатын өлім де қоғамдық денсаулық мәселесі болып қалды: 2024 жылғы 2 007 өлімнен 2 063 өлімге дейін өсті.
ABS өлім статистикасы бөлімінің басшысы Лорен Моранның айтуынша, бұл өлімдерде опиоидтар мен бензодиазепиндер ең көп таралған дәрі топтары болып қала береді, алайда метамфетамин сияқты стимуляторларды қолданғаннан кейінгі өлім айтарлықтай өскен.
2025 жылы суицид ерлер мен әйелдер үшін мерзімінен бұрын өлімнің негізгі себебі болып қалды, бұл өлімдердің шамамен төрттен үш бөлігін ерлер құрайды.
Аустралияда қолдау Beyond Blue (1300 22 4636), Lifeline (13 11 14) және MensLine (1300 789 978) арқылы қолжетімді.