Аустралияның Резерв банкі (RBA) жариялаған соңғы қаржылық тұрақтылық шолуында үй шаруашылықтары пайыздық мөлшерлемелердің өсуі мен тұрғын үй бағасының құлдырауына төтеп беруге қабілетті екенін, бірақ Аустралия жаһандық жасанды интеллект (AI) инвестициялық бумасының кенеттен күйреуіне қарсы иммунитетке ие емес екенін ескертті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Орталық банктің екі жылда бір рет жасалатын қаржы жүйесін бағалауы — «жаһандық қаржылық тұрақтылыққа төнетін қауіптердің арта түсуін» атап өтті.

Бұл ескерту RBA биылғы бағаның кең ауқымды құлдырауына қарамастан, 100 қарыз алушының біреуінен азы үйінің құнынан қымбат қарызға ие екенін бағалаған кезде жасалды.

«Кейбір үй шаруашылықтары қиындықтарға тап болып жатқанымен, ауыр қаржылық стресс немесе берешекке тап болған ипотекалық қарыз алушылардың болжамды үлесі, әзірге, төмен деңгейде қалып отыр. Бұған күшті еңбек нарығы мен қарыз алушылардың жинақтары мен капиталдық резервтері қолдау көрсетеді», — делінген есепте.

RBA-ның қарыз алушылардың 1%-дан азы «теріс капиталда» деген бағасы мынадай ескертумен берілді: мүлік құнына жақын сомаға несие алған жақында сатып алушылардың ипотекасы үйінің нарықтық құнынан жоғары болу ықтималдығы жоғары.

Бұған үкіметтің 5% тұрғын үй кепілдік схемасын пайдаланғандар да кіреді, деді RBA, алайда дәлелдер бұл қарыз алушылардың төлемдерінен қалып қою үлесі «шектеулі» болып қалғанын көрсетеді.

RBA тұрғын үй бағасының 20%-ға құлдырауы да ипотекалық қарыздардың тек шамамен 5%-ын теріс капиталға итермелейтінін бағалады — бұл көптеген үй иелерінің жылдар бойы айтарлықтай құн өсіміне қол жеткізгенін растайды.

«Егер қарыз алушылар несиелерін өтей алатын болса, теріс капитал дефолтқа әкелуге жеткіліксіз, бұл осы үй шаруашылықтарының басым көпшілігі үшін әлі де солай», — делінген есепте.

RBA жасанды интеллект бумасына деген сенімнің жоғалуы «активтер бағасының ретсіз түзетілуін» тудыруы мүмкін және Аустралия бұған «иммунитетке ие болуы екіталай» екенін айтты.

Жасанды интеллектке салынып жатқан орасан зор қаражатпен қатар, Таяу Шығыс пен Украинадағы екі жалғасып жатқан қақтығыс, сондай-ақ «ірі державалар арасындағы шиеленіскен стратегиялық бәсеке» осы қауіптерді одан әрі күшейтеді, деді RBA.

Жаһандық корпоративтік қарыз бен акция нарықтарындағы жоғары бағалау олардың «ретсіз» түзетуге осал екенін білдіреді.

«Ықтимал триггерлердің бірі — AI инвестициялық бумасына деген көзқарастың өзгеруі болуы мүмкін, ол тұрақты жылдам табыс өсімінің күтулерімен және бұлыңғыр әрі айналмалы бола түскен қарызды қаржыландыру циклімен көбірек қозғалады», — делінген есепте.

RBA сонымен қатар AI арқылы жеңілдетілуі мүмкін кибершабуылдар қаупінің артуы мен жаһандық облигация нарықтарындағы кенеттен сатылым туралы ескертті.

«Бұл сыртқы факторлар Аустралиядағы қаржылық тұрақтылыққа төнетін ең маңызды қауіптер болып табылады.»