Австралиялық саясаткерлер мен бизнес көшбасшылары өз еліндегі AI деректер орталықтарына деген наразылықтың АҚШ-тан келген жасанды импорт екенін алға тартып отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

АҚШ-тағыдай, Австралияда да ауқымды AI деректер орталықтарының құрылысына қатысты қоғамдық наразылық күшейіп келеді. Алайда деректер орталықтарын қолдаушы шенеуніктер мен басшылар Австралиядағы құрылыс ауқымы АҚШ-тағыдан кішірек, реттелуі күштірек, сондықтан зияны аз деп санайды. Олардың пікірінше, өсіп келе жатқан теріс реакция әлеуметтік желілер арқылы жеткен АҚШ-тағы қызу пікірталастың әсерінен ушығып отыр.

АҚШ-та наразылық былтыр басталғанда, Австралияда баяу қайталанып еді. Алайда 2026 жылы ол бүкіл елдегі ұлттық пікірталасқа айналып, ұлттық мораторийге шақыруларға, қоғамдық наразылықтарға, үш үкіметтік тергеуге, штаттық шеңберлерді әзірлеуге және Австралия үкіметінің деректер орталықтарының қалай салынатынын, энергия мен суды қалай тұтынатынын реттейтін ережелерді белгілеуге кірісуіне әкелді.

Экономикалық өсуге мұқтаж Австралия штаттарының үкіметтері жаңа орталықтарға инвестицияны кеңінен құптап, кейде жобалардың ауқымына байланысты жергілікті кеңестердің мақұлдау рәсімдерін айналып өтті.

Шілдеде Виктория штатының сол кездегі экономикалық өсу министрі Стив Димопулос өз штаты деректер орталықтарының саны бойынша Жаңа Оңтүстік Уэльстен кейін екінші орында екенін және жаңа орталықтардың өсуі бойынша Австралияның ең көп халқы бар штатынан асып түсіп жатқанын мақтан тұтты. Ол жаңа құрылыстарға деген наразылықтың өсуі АҚШ-тың әлеуметтік желілерінің әсерінен деп алаңдаушылық білдірді.

«Біз АҚШ-тың кейбір штаттары жаңа ірі деректер орталықтарына тыйым салуға көшіп жатқанын көріп отырмыз. Ал АҚШ-тағы сол науқандар мен мега-жобалар Австралиядағы қоғамдық пікірді қалыптастырады», — деді ол. «Өйткені телефонда көргенде, ол дәл осында деп ойлайсың, немесе осында келеді деп ойлайсың».

Министр: «Біз АҚШ емеспіз. Біздің жоспарлау, энергия және су жүйелеріміз әлдеқайда мұқият бақыланады, басқарылады және реттеледі», — деп мәлімдеді.

Деректер орталықтары секторының жетекшілері де наразылыққа шағымданып, оны жаңылыстыратын және адал емес деп атады.

«Австралиядағы деректер орталықтары туралы пікірталас Американың фактілеріне негізделіп жүр», — деді наурыздағы сөзінде сектордың жетекші лобби тобы Data Centres Australia-ның басшысы Белинда Деннетт.

Деннетт қарапайым адамдардың деректер орталықтарына реакциясы қызығушылықтан бастап шатасу мен қорқынышқа дейін баратынын, ал сектор туралы жаңалықтар «алаңдатарлық» екенін айтты.

«Индустрия энергия вампирлері, суды жұтатындар және жұмыс орындарын жоятындар ретінде бейнеленеді», — деді ол. «Мәселе мынада: сол тақырыптардың көбісі АҚШ-та пайда болады, онда индустрия мүлде басқа ауқымда, мүлде басқа нарық ережелерімен жұмыс істейді. Олар контекстерді алмастыруға болатындай Австралиялық пікірталастарға толығымен көшіріліп отыр».

Деннетт АҚШ-та 5 400 деректер орталығы бар екенін, жалпы қуаты 53,7 гигаватт екенін, ал Австралияда 252 орталық, қуаты 1,4 гигаватт екенін айтты. АҚШ-тағы деректер орталықтарының саны әртүрлі бағаланады.

«Адамдар деректер орталықтары желіні қинап, шоттарды өсіріп, суды көп тұтынып жатыр деп оқығанда, олар Американың қиындықтарын оқып отыр, олар Австралия нарығына сынсыз қолданылып, оған мүлде ұқсамайды», — деді ол.

Деннетт айтпаған нәрсе: халқы 28 миллион Австралияда 100 000 адамға шаққанда бір деректер орталығынан сәл аз болса, халқы 342,7 миллион АҚШ-та 100 000 адамға 1,5 орталықтан келеді.

Австралияда деректер орталықтарының құрылысы қарқынды өсіп келеді, қуаты 1 гигаватт немесе одан жоғары бірнеше ірі орталық жоспарланып отыр.

TikTok пен Instagram-дағы танымал бейнелер жергілікті қауымдастықтың алаңдаушылығын көрсетеді, соның ішінде Мельбурннің сыртында жоспарланған 2,4 гигаватт орталық және Солтүстік аумақтағы 2 гигаватт газбен жұмыс істейтін орталық.

Сидней университетінің профессоры, цифрлық саясат жөніндегі аға ғылыми қызметкері Роб Николлстың айтуынша, бұл 2 миллион үй шаруашылығының жылдық электр тұтынуына тең. Солтүстік аумақтың халқы 265 000-нан сәл асады.

Австралия үкіметі — деректер орталықтарының қуатқа деген сұранысынан туындаған АҚШ-тағы газ бумасын көріп — штаттарды айналып өтіп, орталықтарды қуаттандыру үшін газды пайдалануға тыйым салуды жоспарлап отыр. Жаңа ережелер деректер орталықтарының операторларынан орталық тұтынатын қуат көлеміндей жаңартылатын энергияны жүйеге әкелуді талап етеді.

Кейбір сарапшылар АҚШ үлгісіне еліктеген наразылықты негізді деп санайды.

«АҚШ-тан келген әлеуметтік желілік пікір өте белсенді және ұтымды негізделген: "Бұл электр құнын өсіреді, су құнын өсіреді, ал мен одан пайда көрмеймін". Бұл ұтымды ұстаным», — деді Николлс.

Николлс Австралия үкіметінің алдында тұрған кедергі — АҚШ-тағы мәселелердің жергілікті мәселелерден қалай ерекшеленетінін сайлаушыларға түсіндіру екенін айтты.

Шеңбер туралы заңнама келесі жылға дейін қабылданбауы мүмкін және ол әлі де әзірленуде.