2026 жылы жазғы күн тоқырауы 21 маусымда Астана уақытымен 01:50-де болады. Бұл астрономиялық жаздың басы және Солтүстік жарты шардағы ең ұзақ күн мен ең қысқа түн. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Астрономдардың айтуынша, жазғы күн тоқырауынан кейін күндер қысқара бастайды. Бұл күні жарты шарлардың бірі ең көп күндік жарық алады. Содан кейін күндер қысқара береді, ал күзгі күн мен түн теңелуіне қарай күн мен түннің ұзақтығы бірдей болады.

«Жердің Күнді айнала ғарышта қозғалатынын елестетіңіз. Біздің планетамыз Күнді айналып, өз осінің айналасында айналады — бұл Жер арқылы Солтүстік полюстен Оңтүстік полюске дейін өтетін ойша түзу сызық. Бұл ось Жер орбитасының жазықтығына перпендикуляр емес, шамамен 23,5°-қа қисайған. Сондықтан жыл бойы Солтүстік және Оңтүстік полюстер Күнге әртүрлі бұрыштармен қисаяды. Жарты шарлардың бірі Күнге максималды қисаюға жеткен сәт сол жарты шардағы жазғы күн тоқырауы деп аталады. Бұл күні ол ең көп күн сәулесін алады, ал біз жылдағы ең ұзақ күнді байқаймыз», — дейді ғалымдар.

Сонымен қатар олар екі ұғымды шатастырмауға шақырады:

  • 01**Күнтізбелік жаз** — 1 маусымнан 31 тамызға дейін созылады. Бұл таза әкімшілік және бізге үйреншікті шекара.
  • 02**Астрономиялық жаз** — жазғы күн тоқырауы сәтінде басталып (2026 жылы — 21 маусым) күзгі күн мен түн теңелуі күні аяқталады (22 қыркүйек).

Мамандардың айтуынша, Күн жүйесінің планеталарында маусымдар бар, себебі әрқайсысының айналу осі қисайған. Тек Меркурийде бұл қисаю соншалықты аз, ешкім бір маусымның қашан аяқталып, келесісінің басталатынын анықтай алмайды.

«Басқа планеталарда жаз қанша уақытқа созылатынын көрейік», — дейді астрономдар.

Барлық планеталардың ішінде Уран ең қызықты маусымдарға ие, себебі оның осьтік қисаюы 98° (планета Күн жүйесінің жазықтығына қатысты бүйірімен айналады). Бұл жазғы күн өмірдің төрттен бір бөлігіне созылады. Уранда жазғы жарты шар Күнге 21 жыл бойы үздіксіз қарайды. Ал екінші (қысқы) жарты шар 21 жыл бойы қараңғылықта болады. Бірақ көктемде және күзде жағдай өзгереді. Күн мен түн теңелуі кезінде күн сәулесі планетаның экваторлық аймағына түседі. Уран өз осінің айналасында әр 17 сағат 14 минут сайын айналады. Бұл осы уақытта планетаның көп бөлігінде 17 сағаттық күн мен түн циклі болатынын білдіреді.

Бұған дейін «Курсив» үш планетаның «мини-шеруі» туралы жазған болатын: Меркурий, Шолпан және Юпитер, оны түнгі аспан әуесқойлары 12 маусымда байқай алды.