Қазақстанда ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландырудың мемлекеттік бағдарламасы бойынша жаңа мерзімдер бекітілді. Қаржы институттары қолдау көрсетуді 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін, ал өтінімдер 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін берілген жағдайда жүзеге асырады. Бұл туралы ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (АРРФР) қаулысында айтылған. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Құжатта норма банктерге, «Қазақстандық тұрғын үй компаниясы» АҚ-на және басқа да уәкілетті ұйымдарға қатысты екені айтылған. Барлық рәсімдер аяқталғаннан кейін банктер 2026 жылғы 1 қарашадан кешіктірмей «Қазақстандық тұрақтылық қорына» (ҚТҚ) қорытынды салыстыру актілерін ұсынуға міндетті.
Құжатта тұрғын үйі ұйымдардың балансына өткен қарыз алушыларға ерекше назар аударылған. Егер проблемалық қарыз алушы 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін сатып алуды қаржыландыру немесе тұрғын үйді жалға беру туралы өтінішпен жүгінбесе, банк осы жылжымайтын мүлікті сатуға құқылы.
«Астана Банкі» АҚ тарату комиссиясы үшін де 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейінгі мерзімдер белгіленген. Ол бұрын банк лицензиясының кері қайтарылуына байланысты қайта қаржыландырылмаған несиелері бар қарыз алушыларға көмек көрсетуді жалғастырады (өтінім 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін берілген жағдайда).
Ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландыру бағдарламасы Қазақстанда 2015 жылдан бері жұмыс істейді. Ол Ұлттық банк тарапынан ипотекалық несиелерге қызмет көрсетуде қиындықтарға тап болған қарыз алушыларды, соның ішінде теңге девальвациясынан кейін қолдау үшін іске қосылды. Бағдарлама аясында банктер несие шарттарын қайта қарау, сыйақы мөлшерлемелері мен қарыз жүктемесін төмендету, сондай-ақ жалғыз тұрғын үйді жоғалтудың алдын алу мүмкіндігіне ие болды. Қайта қаржыландырудан кейінгі мөлшерлеме жылдық 3%-дан аспады.
Кейінгі жылдары бағдарлама бірнеше рет кеңейтілді. Атап айтқанда, оған 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген валюталық ипотекалық қарыздар енгізілді, олар жеңілдікті бағам бойынша теңгеге айырбасталды. Әлеуметтік осал санаттағы азаматтар үшін де арнайы қолдау шаралары қарастырылған.
2025 жылғы шілдеде билік ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландыру бағдарламасын кеңейтті. Өзгерістердің бірі бағдарламаны қаржыландыру үшін мемлекеттік құрылымдар сатып алатын депозиттер мен облигациялар бойынша сыйақы мөлшерлемесін төмендету болды.
Бағдарлама үш негізгі бағытты қамтиды. 2004–2020 жылдары берілген ипотекалық қарыздар бойынша 2025 жылғы 1 маусымға қарай жылдық 3% мөлшерлемемен 32,9 мың несие 207,4 млрд теңге сомасына қайта қаржыландырылды. 2016 жылға дейін ресімделген валюталық ипотека мәселесін шешу шеңберінде 15,9 мың қарыз 114 млрд теңгеге 1 доллар үшін 188,35 теңге тіркелген бағамы бойынша айырбасталды; бұл жұмысты 2025 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған. Тағы бір бағыт әлеуметтік осал қарыз алушыларды қолдауды көздейді: қарызды есептен шығару, жеңілдікті төлем кестелерін ұсыну және жалғыз тұрғын үйді қайтару есебінен 10,6 мың адамға жалпы сомасы 96,3 млрд теңге көмек көрсетілді.