Аргентина үкіметі Фолкленд аралдарының солтүстігіндегі мұнай және газ кен орындарын барлауды тоқтату мақсатында халықаралық сот ісін бастады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Буэнос-Айрес мәлімдемесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі халықаралық трибуналына жолданған өтініш Ұлыбритания тарапынан «заңсыз» рұқсат етілген қызметті тоқтатуға бағытталғанын айтты.
Бұл талап Аргентина президенті Хавьер Милейдің израильдік және британдық компаниялардың бірлескен кәсіпорны болып табылатын Sea Lion мұнай кен орны жобасын тоқтатуды талап еткенінен екі аптадан кейін қойылып отыр.
Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігінің министрі Ума Кумаран Фолкленд аралдарында жұмыс істейтін компанияларға қарсы Аргентинаның «күшейіп келе жатқан науқанын» сынап, оларға жаңа қорғаныс шараларын жариялады.
Бұл әрекеттер Британдық әскери күштер Аргентина әскерлерін аралдан қуып шыққаннан кейін 40 жылдан астам уақыт өткен соң, өзін-өзі басқаратын британдық аумақтың — Аргентинада Лас-Мальвинас деп аталатын аймақтың — егемендігіне қатысты Ұлыбритания мен Аргентина арасындағы шиеленісті күшейтеді.
Өткен айдың басында Милей Фолкленд аралдарының жанындағы мұнайды игеріп жатқан компанияларға экономикалық санкциялар салу қаупін де төндірген болатын.
Ума Кумаран Аргентина үкіметін Фолкленд аралдары тұрғындарына қарсы «экономикалық қысым» жасады деп айыптады. «Біз оларды қолдау үшін қолдан келгеннің бәрін жасаймыз», — деді ол сейсенбіде Қауымдар палатасында сөйлеген сөзінде.
Фолкленд аралдарынан шамамен 130 миль (209 км) қашықтықта орналасқан Sea Lion мұнай кен орнында шамамен 1,7 миллиард баррель мұнай бар деп бағаланады.
Фолкленд аралдарының үкіметі өткен айда барлау лицензияларын ұзартты, ал кен орны 2028 жылы мұнай айдауды бастайды деп күтілуде, бұл аралдардың шамамен 3500 тұрғынына үлкен кіріс әкелуі мүмкін.
Екі мұнай компаниясы — Британияның Rockhopper Exploration және Израильдің Navitas Petroleum — Британия берген жарамды лицензиялары бар екенін талап етіп отыр.
Аргентина үкіметі даулы теңіз аймақтарының теңіз ортасы халықаралық құқықпен қорғалады деп мәлімдейді. Оның өтініші «Аргентинаның континенттік қайраңына деген егемендік құқықтарын сақтауға және Ұлыбритания тарапынан біржақты және заңсыз рұқсат етілген қызметтің алдын алуға» бағытталған.
X әлеуметтік желісіндегі жазбасында Аргентинаның Сыртқы істер министрі Пабло Квирно үкіметтің трибуналдан Ұлыбританияға қарсы бірқатар шешімдер қабылдауды, соның ішінде жаңа барлау рұқсаттарын тоқтатуды сұрап отырғанын айтты.
Алайда Ұлыбритания үкіметі Sea Lion заңды, Фолкленд аралдарының қайраңында орналасқан және аралдар үкіметімен реттелетінін талап етеді. Фолкленд аралдарының үкіметі барлау лицензияларын бергенімен, оларды Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі бекітуі керек.
Кумаран трибуналға жолданған өтініш «Фолкленд аралдары үкіметі берген лицензияларды жарамсыз етпейді, аралдардың реттеушілік билігін өзгертпейді немесе заңды көмірсутек игеру қызметін тоқтатуды талап етпейді» деді.
Дауды қарайтын трибунал — Гамбургте орналасқан тәуелсіз сот органы, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы туралы конвенциясын әділ қолдануға жауапты.
FCDO шенеуніктері Ұлыбритания трибуналмен жұмыс істейтінін, бірақ Аргентинаның талабына қатаң қарсы тұратынын айтты. Олардың айтуынша, мақсат дауды ушықтыру емес, Аргентинаның соңғы әрекетіне қатаң жауап беру және Ұлыбритания заңды деп санайтын экономикалық қызметті қорғау.
Олар сондай-ақ аргентиналық жазалау шараларынан қорқатын бизнес өкілдеріне сенімділік беруді көздейді. Сондықтан олар Милейдің санкция қаупінен кейін аргентиналық заңдардың экстратерриториялық әсерінен фирмаларды қорғайтын Сауда мүдделерін қорғау туралы акт аясында шаралар енгізіп отыр.
Сыртқы істер министрі Эд Милибэнд: «Аргентинаның заңды коммерциялық қызметпен айналысатын бизнес пен жеке тұлғаларды қорқыту әрекеттері қабылданбайды. Компаниялар саяси қысым қаупінсіз заңды коммерциялық шешімдер қабылдауға еркін болуы керек», — деді.
Соңғы әрекет Милейдің өткен айдың соңында Бас Ассамблеяда сөйлеген сөзінде Фолкленд аралдарының егемендігі мәселесінде әрекетсіздік танытқаны үшін БҰҰ-ны қатты сынағанынан кейін жасалды. Ол БҰҰ-ны «пайдасыз ұйым» деп атап, ол тек «өзін жақсы ниетті бюрократтар ретінде көрсететін менмен паразиттерге» қызмет етеді деді.
Сейсенбіде Кумаран Милейдің Нью-Йорктегі сөздерін «арандатушылық» деп сипаттады.
1982 жылы жеңіліске ұшырағанына қарамастан, Аргентина Фолкленд аралдарына деген құқығын әрдайым қорғап келеді. Бірақ жылдар бойы кезектесіп келген үкіметтер өз талаптарын әртүрлі дәрежедегі агрессиямен және дипломатиямен алға тартты.
Ұлыбритания шенеуніктері қазіргі Аргентина басшылығы келесі жылғы сайлау алдында әдейі жанжал тудырып отыр деп санайды.