2026 жылғы әлем чемпионатында Таяу Шығыс командаларының рекордтық саны қатысып жатқандықтан, аймақтағы жанкүйерлер бұрынғыдан да көп теледидар алдына жиналуда. Бірақ назарды ойыншылар емес, араб тіліндегі комментаторлар өздерінің поэзияға жақын стилімен аударуда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Криштиану Роналдудың жақын қашықтықтан соққан добы торға тимес бұрын, комментатор айқайлай бастады. «Аллаһ!» — деп айқайлады Омандық спорт комментаторы Амер әл-Худири, BeIN Sports арнасында сейсенбіде Португалия жұлдызының Өзбекстанға қарсы ойындағы алғашқы голын сипаттап. Ол терең дем алып, сөзін жалғастырды: «Мен сенің кек алуға келетініңді білдім. Сен бәріне, әлемге, әлем чемпионатына, күмәнданушыларға, ұмытқандарға жауап беретініңді білдім. Уа, тарих, Роналдуды Португалияның барлық уақыттағы үздік мергені ретінде осында қой. Аллаһ, Аллаһ, Аллаһ!»
Әл-Худири бір жарым минуттан астам уақыт бойы философиялық толғаныстарға берілді. «Мен түнімнің ұзақ болатынын білдім, сөздерімнің жетіспеуі мүмкін екенін білдім, дауыс байламдарымның үзілуі мүмкін екенін білдім, бірақ мен бұған дайынмын, бақыттымын, жұмақты құшақтап тұрмын, уа, Роналду», — деді ол, дауысы қарлығып.
Ливандағы толып жатқан теңіз жағалауындағы кафелерден бастап, Парсы шығанағындағы кондиционерленген мейрамханаларға дейін әл-Худири мен Тунистің Иссам Шауали сияқты комментаторлардың дауыстары ойынның саундтрегіне айналды. Дохадағы PR менеджері, 27 жастағы Хазар әл-Килани: «Тіл драманы күшейтіп қана қоймай, уақытты созады. Екі секундтық эпизод толық абзацқа айналады. Күтудің өзі тұтынатын нәрсеге айналады, тек гол емес», — деді.
Футбол матчтарының үзінділері араб әлемінде тек жақсы ойын үшін ғана емес, сонымен қатар онымен бірге жүретін комментарий драмасы үшін де жиі вирусқа айналады. Ливандық телеарнаның тілшісі, 25 жастағы Черли Абу Шабке: «Біз шоу көрсетуді білеміз, егер сіз футболды түсінбесеңіз де, осы әдемі комментарийді естіп, ол футболға деген махаббат хаты сияқты естіледі, сіз міндетті түрде қозып кетесіз», — деді.
Шауали сияқты комментаторлар өздерінің құмарлықпен жүргізетін репортаждарымен танымал, олар ағылшын тіліндегі медиада күтілетін клиникалық ойын сипаттамасынан бас тартады. Олар көрермендерді орындарынан тұрғызады, дауыстары ойыншы қақпаға жақындаған сайын жоғарылап, қарқыны артады.
Лионель Мессидің Аустрияға қарсы ойындағы 17-ші әлем чемпионатындағы голынан кейін Йемендік комментатор Хасан әл-Айдарус өзінің риторикалық шеберлігін көрсетті. «Тарих құшағын ашсын. Әлем осы сәтке куә болсын. Даңқ мәңгілікке жазылсын. Мен сені Лео деп атамаймын, мен сені тарихтың өзі деп атаймын! Егер даңқтың патшасы болса, сен даңқтың патшасысың. Егер рекордтардың патшасы болса, сен рекордтардың патшасысың. Ал егер аңыздардың көшбасшысы болса, сен барлық заманның аңыздарының көшбасшысысың», — деді ол.
Араб комментарийі жанрдан тыс. Жүргізушілер жанкүйерлерді бұралаң жолдармен жетелейді, мүмкіндік жіберілгенде қайғырады, гол соғылғанда құмарлықпен айқайлайды немесе мүмкіндік туғанда махаббат кеңесін береді. Араб тілінің өзі комментарийдің кілті болып табылады. Таяу Шығыста ұзақ ауызша дәстүр бар, онда адамдар сағаттап отырып, импровизацияланған поэзияда жарысып, бай тілді меңгергендіктерін көрсетеді. Шауали, араб әлемінің ең танымал комментаторларының бірі, хабар таратушы болмас бұрын филологияны оқыған.
Әл-Килани: «Араб тілінде классикалық шешендік ғылымы — балаға және исламға дейінгі өлеңдерден бері ақынды орталыққа қойған әдеби мәдениет бар. Комментарий бұрыннан бар орынға отырды», — деді. Көптілді отбасыларда өскендер де араб тілінде футбол көру мүлдем басқа тәжірибе екенін мойындады. Абу Шабке: «Егер мен ойынды француз, араб немесе ағылшын тілінде көру мүмкіндігім болса, екі ойланбаймын. Мен автоматты түрде араб тілін таңдаймын. Араб әдебиеті біздің болмысымыздың негізі және комментаторлар оны жақсы пайдаланады», — деді.
Барлығынан бұрын, араб комментаторлары таныстық пен ностальгия сезімін береді. Шауали мен Алжирлік Хафид Дерраджидің дауыстары адамдарды ата-анасының қонақ бөлмесінен өз үйлеріне дейін ертіп жүрді. Әл-Килани: «Шауалидің дауысы көпшілігіміз үшін әлем чемпионатының жазғы демалысының дыбысын білдіреді. Ол ыстыққа, бір бөлмеге жиналған бүкіл отбасына, сол дауыс әдеттегі голды айбынды нәрсеге айналдыратын матчқа тиесілі», — деді.