Астанада ахалтеке тұқымының ерекше өкілі – Ақжан атты бие тұрады. Оның есімі «Таза жан» дегенді білдіреді. Ганатлы мен Табыс атты таза қанды ахалтекелердің қызы Ақжанды сирек кездесетін сұлу ғана емес, сонымен қатар елорданың жаңа мәдени символы деп атайды, деп жазады Kazinform. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ақжан изабелла түсті жылқыларға жатады, бұл ахалтеке жылқыларының арасындағы ең сирек кездесетін түстердің бірі. Жүнінің ерекше құрылымының арқасында оның түсі жарықты шағылыстырып, жібектей жылтыр эффект береді. Дала дәстүрінде мұндай жылқылар ежелден сәттілік, амандық және гүлденудің хабаршысы саналған.
Мәдениеттанушы Әсел Никамбекованың айтуынша, қазақ халқы үшін жылқы әрқашан жай жануардан әлдеқайда көп нәрсе болған.
«Жылқы культі қазақ мәдениетінің басты символына айналды. Мифология мен тарихи жадыда жылқы мемлекеттілікпен, Отан қорғаумен және халық бірлігімен байланысты», – деп атап өтті сарапшы.
Зерттеуші Серікбол Қондыбай өз еңбектерінде «мифтік арғымақ» ұғымын қолданып, көшпенді өркениеттің дамуындағы жылқының ерекше рөлін атап көрсеткен. Жылқылар тек шаруашылық пен әскери істе ғана емес, сонымен қатар уақытты өлшеу жүйесінің, астрономиялық түсініктердің және емдік рәсімдердің бөлігіне айналған.
Дәл қазіргі Қазақстан аумағы жылқыны алғаш қолға үйреткен жер болып саналады. Ботай мәдениетінің біздің дәуірімізге дейінгі IV мыңжылдыққа жататын археологиялық табыстары Ұлы дала тұрғындарының жылқыларды атқа міну және шаруашылық қажеттіліктері үшін алғаш рет пайдалана бастағанын көрсетеді.
Бұл оқиға адамзат тарихындағы маңызды кезеңдердің біріне айналды. Жылқы адамдарға үлкен қашықтықты жылдам жүріп өтуге, сауданы дамытуға, аумақтарды кеңейтуге және кең-байтақ кеңістіктерді біріктіруге мүмкіндік берді.
Дала халықтарының өміріндегі жылқының ерекше орнын Қазақстанның көптеген петроглифтері еске салады, оларда аң аулау, рәсімдер мен шайқас көріністері бейнеленген. Осы суреттердің барлығында дерлік жылқы орталық орынды алады.
«Аспан аттарының» мұрагері деп аталатын Ақжан осы көпғасырлық дәстүрдің жалғасы болды. Оның бейнесінде көшпенді мәдениеттің ежелгі символдары мен заманауи қалалық бірегейлік үйлеседі.
Жоба авторлары «Таза жан» есімі тек поэтикалық бейнені ғана емес, сонымен қатар маңызды қоғамдық құндылықтарды – айналадағыларға құрмет, әділдік, заңдылық және қоғам алдындағы жауапкершілікті көрсетеді деп санайды.
Әлеуметтік желілерде елорда тұрғындары жас биені белсенді талқылап, фотосуреттер мен пікірлермен бөлісуде. Бақылаушылардың пікірінше, Ақжан біртіндеп Астананың танымал символына айналып, Ұлы дала тарихы мен қазіргі Қазақстан бейнесін біріктіруде.
Бұған дейін Ақжан атты жылқының ерекшелігі туралы Қытай мен Ресейдің борттық журналдары жазған. «Россия» әуекомпаниясының басылымында материал «Ұлы даланың аспан аты» деген атпен жарық көрген. Қытайдың «Wings of China» журналы да оған жеке мақала арнап, жылқыны «дала қанаттары» деп атаған.