АҚШ Жоғарғы соты елде туылған нәрестелердің конституциялық азаматтық алу құқығын растап, Дональд Трамптың 150 жылдық тәжірибені тоқтату әрекетін қабылдамады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

6-3 дауыс арақатынасымен қабылданған шешімде бас судья Джон Робертс АҚШ-та «заңсыз немесе уақытша жүрген ата-аналардан» туылған балалар 14-түзету бойынша «туылған кезде азаматтар» болып табылатынын айтты.

Президент Трамп бұл құқықты атқарушы бұйрық арқылы шектеуге тырысып, құжатсыз иммигранттар мен кейбір уақытша келушілердің балалары «осы юрисдикцияға бағынбайды» және туған жер бойынша азаматтық алуға құқығы жоқ деп дәлелдеген еді.

Бұл шешім Трамптың иммиграциялық күн тәртібіне үлкен соққы болып, азаматтық құқық топтары тарапынан құпталды.

Өзінің Truth Social желісінде Трамп сот шешімін «тым жаман» деп атап, туған жер бойынша азаматтықты заңнама арқылы жою үшін күресті жалғастыруға уәде берді. «Ұзақ және қиын конституциялық түзету қажет емес,» деді ол. «Конгресс бүгіннен бастап қымбат және еліміз үшін әділетсіз туған жер бойынша азаматтықты жою жұмысын бастауы керек.»

АҚШ 1868 жылдан бері елде туылған әрбір адамға азаматтық беріп келеді, бұл құқық АҚШ Конституциясының 14-түзетуінде бекітілген және кейінгі Жоғарғы сот шешімдерімен нығайтылған.

Азаматтық соғыстан кейін қабылданған 14-түзету бастапқыда босатылған құлдарға арналған болатын. Онда «Америка Құрама Штаттарында туылған немесе натурализацияланған және оның юрисдикциясына бағынатын барлық адамдар Америка Құрама Штаттарының азаматтары болып табылады» делінген.

Судья Робертс көпшілік пікірінде: «Азаматтық, сол кезде де, қазір де құқықтарға ие болу құқығы болды - біздің саяси қоғамдастыққа еркін қатысу. Он төртінші түзетудің авторлары бұл уәдені 'осы жердегі әрбір еркін туылған адамға' берді. Біз бүгін сол уәдені орындаймыз,» деп жазды.

Трамп әкімшілігі 14-түзетудегі «юрисдикциясы» деген сөз елде тұрақты тұрмайтын адамдардың балаларын алып тастауы керек деп дәлелдеді.

Соттың тоғыз судьясының үшеуі - Кларенс Томас, Нил Горсуч және Сэмюэл Алито - бұл шешімге қарсы дауыс берді. Судья Томас 14-түзету «саяси жобалар үшін қайта пайдаланылып жатыр» және ол бастапқыда арналған босатылған құлдар «басқа елдерге адалдығы жоқ американдықтар» болғанын айтты. Тағы бір қарсы дауыс берген судья Сэмюэл Алито бұл шешімді «елеулі қателік» деп сипаттап, ол «осы елде туылған кез келген адамға азаматтық береді», соның ішінде бала туып, кейін өз еліне қайту үшін келгендерге де, деді.

Бұл іс президент Дональд Трамп үшін өте маңызды болды, ол сәуір айында ауызша тыңдауларды көру үшін сотқа қысқаша, бірақ тарихи сапар жасады.

Ақ үй штаб бастығы Стивен Миллер бұл шешімді Жоғарғы сот тарихындағы «ең жойқын және ұятсыз шешімдердің бірі» деп атады. «Американдық азаматтық әлемнің туған құқығы емес,» деді ол. «Конституцияның ешбір ережесі біздің ұлттық өзін-өзі жоюды талап етеді деп оқылмайды.»

Алайда иммиграцияны жақтаушылар мен әкімшілікке қарсылар бұл шешімді құптады. АҚШ Өкілдер палатасындағы демократтардың көшбасшысы Хаким Джеффрис заңды қолдану және Конституцияны басшылыққа алу арқылы жоғарғы сот «Америка Құрама Штаттарында туылған барлық адамдардың американдық азаматтар екенін ақыры растады» деді. «Ешқандай сұрақ жоқ және болмайды,» деді Джеффрис.

Азаматтық құқықтар жөніндегі заңгерлер комитетінің бас кеңесшісі Дариэли Родригес бұл шешім «жүз жылдан астам уақыт бойы біз білетін нәрсені бекітеді» деді. «Американдық топырақта туылған кез келген адам, ата-анасының заңды мәртебесіне қарамастан, американдық азамат болып туылады. Біз ұлт ретінде ұжымдық ерік-жігеріміздің керемет сынағына төтеп бердік және жеңіске жеттік,» деп қосты ол.