АҚШ Жоғарғы соты штаттардың трансгендер әйелдерге мектептер мен колледждердегі әйелдер спортына қатысуға тыйым салуына жол берді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сот екі түрлі штаттағы студенттердің істерін қарады, олар тыйым салуға қарсы шағымданған. Айдахо және Батыс Вирджиния штаттары мемлекеттік мектептер мен колледждердің спорттық командаларына туған кездегі жынысы бойынша жарысуға міндеттейтін заңдар қабылдаған.
Шағымдардың бірі тыйым салу АҚШ Конституциясындағы тең құқықтарды қорғауды бұзады деп көрсетеді. Екіншісі азаматтық құқықтар туралы заңдарға қайшы келеді деп мәлімдейді.
2020 жылы Айдахо тыйым салғаннан бері жиырмадан астам штат осындай заңдар қабылдады.
Осы штаттық тыйымдар бойынша трансгендер әйелге (өзін әйел ретінде танитын биологиялық ер адам) мектептер мен колледждерде әйелдер спортына қатысуға рұқсат етілмейді.
Соттың тоғыз судьясы да штаттық тыйымдар мектептердегі жыныстық кемсітуге тыйым салатын Title IX азаматтық құқықтар заңын бұзбайды деп шешті.
Алайда судьялар тыйымдар Конституцияның 14-түзетуіндегі заң алдында тең қорғалу кепілдігіне қайшы келе ме деген мәселе бойынша идеологиялық сызық бойынша екіге бөлінді.
Алты консервативті судья оның конституцияны бұзбайтынын айтты, ал үш либералды судья келіспеді.
«Конституция мен Title IX бүкіл Америкадағы әйелдер мен қыздар спортын түбегейлі өзгертуді талап етпейді», - деп жазды шешімді шығарған судья Бретт Кавано.
Ішінара қарсылық білдірген судья Соня Сотомайор көпшілік пікірі спортқа «тең қорғаудың төмендетілген көзқарасын» қолданғанын айтты.
Айдаходағы шағымды ұзақ қашықтыққа жүгіруші Линдси Хекокс заң қабылданғаннан кейін көп ұзамай берді. Кейін оған аудандық сот та, апелляциялық сот та тыйым салу туралы бұйрық берді.
Заңды енгізген штаттық заң шығарушы Барбара Эхардт оны қабылдау кезінде «ұлдар мен ерлер әйелдер мен қыздардың спорттағы орнын ала алмайды, өйткені бұл әділ емес» деп айтқан.
Бірақ апелляциялық шешімде үш судьядан тұратын алқа Айдахо заңы конституциялық құқықтарды бұзады деп тапты. Олар штат оның тыйымы «әйел спортшылар үшін жыныстық теңдік пен мүмкіндікті» қорғайтынына дәлел келтіре алмағанын айтты.
Президент Дональд Трамп трансгендер спортшылардың әйелдер спортына қатысу мәселесін 2024 жылғы сайлау науқанының тұрақты назарына айналдырды. Өткен жылы ол трансгендер әйелдердің әйелдер спорты командаларында жарысуына тыйым салуға бағытталған атқарушы бұйрыққа қол қойды.
Осы шешімнен кейін АҚШ колледждік спортының басқарушы органы NCAA трансгендер әйелдердің әйелдер спортына қатысуына тыйым салды.
Тыйым салуды жақтаушылар трансгендер әйелдердің туған кезде әйел ретінде тіркелген спортшыларға қарағанда биологиялық артықшылығы бар деп дәлелдеді.
Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) наурыз айында Олимпиада спортының әйелдер санатын биологиялық әйелдермен шектеуге ниетті екенін жариялағанда, оның жұмыс тобы соңғы 18 айдағы соңғы ғылыми дәлелдерді қарап, «еркек жынысы барлық спорт түрлерінде күш, қуат және төзімділікке негізделген өнімділік артықшылығын беретіні туралы нақты консенсус» бар деген қорытындыға келгенін айтты.
Тыйым салуға қарсылар олардың трансгендер студенттерге әділетсіз кемсітушілік жасайтынын және трансгендер әйелдер мен қыздардың туа біткен артықшылығы туралы ғылыми консенсус бар-жоғына күмән келтіреді.