АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы әуежайлардағы операциялар дүйсенбі күні кешке байланыс желісінің істен шығуынан кейін қайта жанданды. Бұл ақау елдің ең қарбалас әуежайларының бірқатарында рейстердің шатасуына әкеліп, мыңдаған рейстің тоқтатылуы мен кешігуіне себеп болды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Филадельфиядағы Федералдық авиация басқармасының (FAA) негізгі нысанында басты байланыс желісі істен шыққаннан кейін бірнеше әуежайда рейстер тоқтатылды. Интернет қызметін жеткізетін қосалқы талшықты-оптикалық желі теміржол құрылыс бригадасы тарапынан абайсызда үзіліп, телекоммуникациялық ақауға әкелді. Нәтижесінде Ньюарк, ЛаГуардия, JFK, Филадельфия және Бостон әуежайларында жүздеген рейс тоқтатылды.

Көлік министрі Шон Даффи дүйсенбі күні кешке әлеуметтік желідегі жазбасында қосалқы желілер жөнделгенін және барлық зардап шеккен әуежайлар қайта жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді.

«Барлық қолданыстағы кешігулерді жою үшін біраз уақыт қажет, сондықтан соңғы ақпаратты әуе компанияңыздан тексеріңіз», — деп жазды Даффи.

Техникалық мәселелер 2025 жылдың көктемінде Ньюарк Либерти халықаралық әуежайында көптеген үзілістерге себеп болған Филадельфиядағы сол FAA нысанынан туындады.

Осындай аймақтық бақылау орталықтарында радар мен байланыс деректерін кіргізіп-шығаратын екі желі бар: негізгі және қосалқы. FAA дүйсенбі таңертең негізгі желідегі тізбек істен шыққанын, жүйе қосалқыға ауыспақ болғанда жұмысшылар талшықты-оптикалық желінің кесілгенін анықтағанын хабарлады.

Күндіз Даффи Amtrak құрылыс бригадасын кінәлады. Алайда Amtrak Ньюарк пен Нью-Брансуик (Нью-Джерси) аралығында жұмыс істеп жатқан New Jersey Transit құрылыс бригадасына сілтеме жасады.

Бұл үзіліс үкіметтік есеп беру кеңсесінің (GAO) есебінің жариялануымен тұспа-тұс келді. Есепте FAA әлі күнге дейін радио спектріндегі спуфинг, джемминг және басқа да шабуылдардан туындайтын қауіптерді қамтитын тәуекел бағалауларын аяқтамағаны немесе қауіпсіздік құжаттамасын жаңартпағаны анықталды. Бұл ұлттық қауіпсіздікке «үлкен қауіп» төнгенін ескерткен беделді сенатордың алаңдаушылығын тудырды.

Есепте сондай-ақ FAA-да осындай барлық қауіптерді анықтайтын нақты уақыттағы жүйе жоқ екені айтылған. Бұл оның әдетте оқиғаларды тек хабарланғаннан кейін ғана тергей алатынын білдіреді.

Тергеушілер хакер ұшақтарға жалған хабарламалар, мысалы, ұшу рұқсаттарының жалған жойылуы туралы хабарламалар жіберіп, кешігулерге әкелуі, әуе кеңістігін бұзуы немесе қауіпсіздік тәуекелдерін тудыруы мүмкін екенін ескертті. Есепке сәйкес, ұшақтарға мәтіндік хабарламалар жіберу үшін қолданылатын екі жүйе заманауи киберқауіпсіздік стандарттарынан бұрын пайда болған және шифрлау сияқты жалпы қорғаныс құралдары жоқ.

Бақылаушы органның қорытындылары жедел әрекет етуге шақырды. «FAA-ның авиация саласынан қауіпсіз байланыс құралдарын пайдалануды талап етпеуі — АҚШ ұлттық қауіпсіздігіне, экономикамызға және ұшатын жұртшылықтың қауіпсіздігіне үлкен қауіп», — деді Орегон штатынан сайланған АҚШ сенаторы Рон Уайден. Ол құпиялылық, бақылау және киберқауіпсіздік мәселелері бойынша ұзақ уақыт бойы науқан жүргізіп келеді.

«FAA әуе компанияларының байланысының қауіпсіздігін қорғау үшін мүмкіндігінше тез жаңа стандарттар шығаруы керек», — деді ол.

GAO тоғыз ұсыным жасады, оның ішінде тексерілген сегіз жүйенің жетеуіне ресми тәуекел бағалауын жүргізу, кедергілерді, спуфингті және джеммингті үздіксіз бақылау және ақпарат алмасу бойынша ресми нұсқаулық беру бар. Көлік министрлігі FAA атынан жауап беріп, тоғызының бәрімен келісті.

Дүйсенбідегі үзіліс Ньюарк төңірегіндегі бірқатар мәселелердің соңғысы. 2025 жылдың сәуірінде ақау диспетчерлердің экрандарын шамамен 60-90 секундқа өшіріп, олардың ұшақтармен байланысын үзді, бұл FAA-ны ұшуларды тоқтатуға мәжбүр етті. Кейін FAA сенімділікті арттыру шаралары аясында Филадельфия Tracon-ын Нью-Йоркпен екі бөлек жолмен жаңа талшықты-оптикалық байланысқа көшірді.

GAO атап өткендей, FAA күніне 44 000-нан астам рейсті және шамамен 3 миллион жолаушыны қамтиды.

Сенаттың барлау комитетінде отыратын Уайден қосты: «GAO-ның бұл ойландыратын есебі әуе қозғалысы диспетчерлерінің ұшақтармен байланысу үшін пайдаланатын технологиясының өте қорғансыз екенін, оны ұстап алуға, жалған түрде ұсынуға және бұғаттауға болатынын, ал хакерлер мен шетел үкіметтері осы осалдықтарды әуе қатынасын бұзу және тіпті жолаушыларды қауіпке қою үшін пайдалана алатынын ашады».

GAO сондай-ақ шетелдегі джемминг пен спуфингке назар аударды. Эстония мен Финляндия Ресейді өз әуе кеңістігіндегі спутниктік навигацияға араласты деп айыптады, Мәскеу мұны жоққа шығарады.

Өткен қыркүйектегі бір оқиға елдің қорғаныс министрін тасымалдаған испан әскери ұшағына қатысты болды.