Қытайда мемлекеттік қауіпсіздікке нұқсан келтіру және тыңшылық жасады деген айыппен қамауда отырған америкалық ғалым У Мин Зиннің әйелі АҚШ президенті Дональд Трамптан келесі аптада Ақ үйде Қытай төрағасы Си Цзиньпинмен кездесуінде күйеуінің босатылуын қамтамасыз етуді сұрады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Мьянмаға қатысты зерттеу жүргізетін аналитикалық орталықтың директоры У Мин Зин 3 маусымда Қытайдың Куньмин қаласына академиялық конференцияға барғаннан кейін тұтқындалған болатын.

«Мен президент Трамптың келесі аптадағы саммитте күйеуімнің ісін Қытай төрағасы Си Цзиньпиннің алдында көтеретініне қатты сенемін», — деді оның әйелі Сильвия Зин сәрсенбіде Конгресте куәлік беру кезінде.

Си Цзиньпин сәрсенбіде Вашингтонға мемлекеттік сапармен келеді. Бұл сапар Си Цзиньпиннің мамыр айында Трампты Бейжіңге шақырғанынан кейін болып отыр.

Кездесу алдында Қытайда ұсталып отырған тұтқындардың отбасылары олардың босатылуын қолдау үшін АҚШ астанасына келді.

Сильвия Зин сәрсенбіде Өкілдер палатасының Сыртқы істер комитетінің Шығыс Азия және Тынық мұхиты кіші комитетінің алдында «Өмірлер, кепілдік емес: Қытай мен Солтүстік Кореяның қуғын-сүргінінің ұзақ қолы» атты тыңдауда сөз сөйледі.

Өз сөзінде Зин Трамптың Қытайда екі жыл бойы түрмеде отырған, ядролық сынақтарды бақылайтын америкалық сейсмолог Чэнь Юлиннің де босатылуын қамтамасыз ете алатынына сенетінін айтты.

«Президенттің адал емес түрде ұсталған американдықтарды үйге қайтарудағы тарихи жетістіктерін біле отырып, ол Мин Зин мен басқа да адал емес түрде ұсталған азаматтардың тез босатылуын қамтамасыз ете алады деп сенемін», — деді ол.

Кіші комитет төрағасы, конгрессвумен Ён Ким тыңдауды аша отырып, американдықтарды ескертті: «Егер сіз Қытайға барсаңыз, Бейжің сізді дипломатиялық келіссөздерде кепіл ретінде ұстауы мүмкін».

Зиннің тұтқындалуы туралы айта келе, ол былай деді: «Бейжің зерттеулері өзіне қолайсыздық туғызғандарға хабар жібергісі келді және Трамп-Си саммиті қарсаңында мырза Зинді тұтқындады».

Мьянманың 1988 жылғы демократиялық қозғалысы кезіндегі студент-белсенді Мин Зин Мьянманың стратегиялық және саяси зерттеулер институтын (ISP-Myanmar) басқарады. Бұл аналитикалық орталық Қытайдың Мьянмадағы рөлін, соның ішінде қытайлық мүдделерді, қарым-қатынастарды және аймақтық ықпалды зерттейді.

Гонконг медиамагнаты Джимми Лайдың ұлы да Капитолийге келіп, Трамптан әкесінің босатылуын қамтамасыз етуді сұрады. АҚШ президенті бұған дейін бұл істі Си Цзиньпиннің алдында көтерген болатын, журналистерге қытайлық әріптесі «бұл қиын мәселе» деп айтқанын жеткізді.

Бейсенбіде түсініктеме сұраған кезде, Ақ үйдің жоғары лауазымды шенеунігі атын жасырып, BBC-ге былай деді: «АҚШ азаматтарының адал емес түрде ұсталуын шешу президент үшін әрқашан басым міндет болып табылады».

Өткен айда АҚШ Мемлекеттік департаменті екі американдық — У Мин Зин мен Чэнь Юлин — Қытайда «адал емес түрде ұсталып отыр» деп мәлімдеді.

АҚШ-тағы бұл белгілеу істердің Кепілге алынғандар жөніндегі арнайы өкілдің кеңсесіне берілуіне мүмкіндік береді — бұл әр істің мәртебесін көтеріп, АҚШ үкіметіне оларды босатуға көбірек ресурс бөлуге мүмкіндік береді.

Тайландта тұратын Зин сәрсенбіде комитетке күйеуімен түрмеде әлі сөйлесе алмағанын айтты, «сондықтан біз ай сайын оның консулдық сапарларын асыға күтеміз, өйткені олар оның тірі екеніне көз жеткізеді».

Зиннің айтуынша, АҚШ шенеуніктері оған Мин Зин түрмеге алғаш келген кезде күніне алты сағатқа дейін жауап алуға ұшырағанын айтқан.

«Мен қызымыз үшін күшті болуға тырысамын, бірақ оның жағдайы қалай екенін және оны үйге қалай қайтара алатынымызды үнемі ойлаймын», — деді ол.

Трамп пен Си соңғы рет ресми кездескенде, Трамп түрмеде отырған тағы бір американдықтың қайтарылуын талап еткен болатын. Жерасты шіркеуінің жетекшісі Цзинь Минжи Трамптың өтінішінен кейін екі айдан соң босатылды.