АҚШ-тың Теннесси штатында 50 жастағы Криста Пайкке өлім жазасын орындау әрекеті сәтсіз аяқталды. Оған екі рет леталды инъекция енгізілгенімен, ол тірі қалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Тәжірибелі репортер Майкл Грачик Техас штатында 500-ге жуық өлім жазасын бақылаған. Ол 2018 жылы Associated Press агенттігінен зейнеткерлікке шыққанына қарамастан, бұл жұмысты жалғастырды. Ол екі жағдайда инъекция инесі шығып кетіп, қайта енгізілгенін есте сақтайды, бірақ сотталған адамның тірі қалғанын ешқашан көрмеген.

Грачик 76 жаста. Ол Теннессидегі оқиғаны естігенде таңғалмағанын айтады. «Меніңше, бұл уақыт мәселесі ғана еді», – деді ол BBC News-қа.

Теннессидің өлім жазасын орындау протоколы бойынша, егер бірінші дозадан кейін адам өлмесе, екінші рет пентобарбитал толтырылған шприцтер қолданылады. Бірақ екінші дозадан кейін де тірі қалған жағдайда не істеу керектігі нақты жазылмаған.

Губернатор Билл Ли сәрсенбі түніндегі сәтсіздіктен кейін штатта өлім жазасын орындауды тоқтатып, тәсілдерге тәуелсіз тексеру жүргізуді тапсырды. Соңғы онжылдықта сәтсіз өлім жазалары қоғам назарына ілікті. Себебі қолданылатын дәрілердің тапшылығынан кейбір штаттар формуланы өзгертті немесе күмәнді көздерден дәрі сатып алды. Кейбір штаттар тіпті ату арқылы өлім жазасын балама ретінде қайта енгізді.

Пайк қазір ауруханада, оның адвокатының айтуынша, ол «өмірді сақтауға арналған көмек» алып жатыр.

Леталды инъекция – АҚШ-та өлім жазасы заңды болып табылатын 27 штатта ең жиі қолданылатын жазалау түрі. Өлім жазасы мәселесіне бейтарап қарайтын Death Penalty Information Center аналитикалық орталығының мәліметінше, 1982 жылдан бері 64 сәтсіз өлім жазасы тіркелген, оның 51-і леталды инъекция арқылы жасалған. Кемінде жеті жағдайда инъекция желісін орнату мүмкін болмағандықтан, өлім жазасы тоқтатылған.

Бірақ Грачик инъекция енгізілгеннен кейін өлім жазасының сәтсіз аяқталғанын ешқашан көрмеген. «Мұнда мұндай ешқашан болған емес», – деді ол Техас туралы.

Грачик AP агенттігінде 46 жыл жұмыс істеп, түрлі тақырыптарды жариялаған. Ол өлім жазасын орындау кезінде көп болуын өз жұмысының маңызды бөлігі санайды. «Мемлекеттің немесе федералды үкіметтің біздің өмірімізді алу құқығынан артық билігі жоқ», – деді ол.

Death Penalty Information Center мәліметінше, 1976 жылдан бері АҚШ-та 1683 өлім жазасы орындалған. Бұл Жоғарғы Сот өлім жазасын қайта енгізген жыл. Техас штаты ең көп – 602 өлім жазасын орындаған. 1982 жылы ол леталды инъекцияны қолданған алғашқы штат болды.

«Менің ойымша, істің нәтижесіне мүдделі емес адамның сол жерде болып, заңның орындалуын көріп, оның дұрыс орындалғанына көз жеткізуі маңызды», – деді Грачик. «Біреу сол жерде болып, басқаларға айтуы керек: мен мынаны көрдім. Мынау болды».

Ол өз материалдарында құрбандарды есте сақтауды ерекше жауапкершілік деп санайды. Әсіресе, үлкен жаңалыққа айналмайтын өлім жазасы туралы жазғанда қатты қиналады. «Мен істегі құрбандарға қынжыламын. Олар ұмытылған адамдар. Олар әрқашан солай болды», – деді ол.

«Бүгін барлық назар Теннессидегі сотталғанға аударылды. Құрбанның жақын туыстарынан басқа ешкім жыламайды... мен бұл біздің жұмысымыз екенін түсінемін, бірақ бұл дұрыс дегенді білдірмейді», – деп қосты ол.

Пайктың құрбаны – Флорида штатынан шыққан 19 жастағы Коллин Слеммер. Оның достары мен туыстарының сипаттамасы бойынша, ол коньки тебуді, күлуді және басқаларға көмектесуді жақсы көрген. Слеммерді сол кезде 18 жаста болған Пайк және оның сол кездегі жігіті Тадарил Шипп жұмысқа даярлау лагерінде кездескеннен кейін азаптап өлтірген.

Слеммердің анасы Мэй Мартинес сәрсенбіде Теннессиде өлім жазасын орындау әрекеті кезінде қатысып, кейін NBC News-қа бұл «былық» болғанын айтты.

Грачиктың айтуынша, ол тұратын және жұмыс істейтін Техас штатында инъекция енгізілген кезде бақылаушылардың өлім камерасында болуына рұқсат етілмейді. «Сондықтан біз камераға кіргенде, сотталған адам қосылып қойған болады».

Леталды инъекция кезінде инъекция әдетте адамның қолының ішкі бүгіліміне салынады, дейді Грачик. Бірақ бұл жұмыс істемесе, кейде қолдың үстіңгі жағына, аяғына, мойнына немесе басқа жерлерге салынады.

Сәтті өлім жазасы кезінде сотталғандар «бірнеше секундтан кейін көрінетіндей есінен танады», – дейді Грачик. Олар әдетте өлімге әкелетін доза берілгеннен кейін 20-40 минуттан кейін өлі деп жарияланады.