АҚШ-та қыркүйек айына дейінгі жылдық инфляция болжамнан жоғары өсіп, 3,7%-ды құрады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл көрсеткіш тамыз айындағы 3,4%-дан жоғары. Инфляцияның өсуіне Таяу Шығыстағы АҚШ-Израиль мен Иран арасындағы қақтығыс салдарынан энергия ресурстарының жеткізілімі бұзылып, бензин бағасының күрт өсуі әсер етті.
Алдағы айларда өтетін аралық сайлаулар АҚШ-тағы өмір сүру құнының қысымына байланысты өтіп жатыр.
Инфляция — уақыт өте келе тауарлар мен қызметтер бағасының өсу қарқыны. Мысалы, бір бөтелке сүт бір жылдан кейін 1 доллардан 1,10 долларға қымбаттаса, онда жылдық инфляция 10% құрайды.
Еңбек статистикасы бюросы инфляцияны тұтыну бағаларының индексі (CPI) арқылы өлшейді. Ол жаңа азық-түлік, бензин және медициналық қызметтер сияқты жүздеген күнделікті тауарлардың баға өзгерістерін қадағалап, АҚШ экономикасындағы инфляцияның жалпы деңгейін анықтайды. Бюро адамдардың шығыстары мен өмір салты өзгерген сайын бұл тауарлар себетін жаңартып отырады.
Инфляцияның өсуіне бірнеше фактор әсер етуі мүмкін. Егер өнімге сұраныс ұсыныстан асып кетсе, өндірушілер бағаны көтеруі мүмкін — соңғы жылдары Labubu қуыршақтарына деген құмарлық пен олардың жоғары қайта сату бағасы осыған мысал.
Жоғары табыс та сұраныстың артуына әкеліп, бағаны көтеруі мүмкін. Ұсыныс та инфляцияға әсер етеді. Егер өнімнің ұсынысы азайып, сұраныс тұрақты болса, баға өсуі мүмкін. Мұның жарқын мысалы — бензин мен дизель жасауға қолданылатын шикі мұнай. АҚШ-Израиль мен Иран соғысы басталғанға дейін ол баррелі шамамен 70 доллардан сатылды, бірақ қақтығыс шикізат жеткізілімін шектегенде баға тез өсіп, қазір 100 доллардан асты.
Қыркүйек айына дейінгі жылдық инфляция 3,7%-ға жетті, бұл болжамнан жоғары өсім, оған бензин бағасы себеп болды. Автомобиль отынының бағасы 12 айда 34,2%-ға өсті. Еңбек статистикасы бюросының мәліметінше, тек қыркүйекте олар 9,1%-ға өсіп, инфляцияның өсуінің жартысынан астамын құрады.
Жалпы энергия инфляциясы жыл ішінде 20,4%-ға өсті, себебі мазут, энергия қызметтері және электр қуатының бағасы көтерілді. Үй жылытуға қолданылатын мазут жыл ішінде 74,2%-ға өсті.
Сарапшылардың айтуынша, елдің пайыздық мөлшерлемесін белгілейтін АҚШ Федералдық резерв жүйесі энергия шығындарының азық-түлік бағасы сияқты экономиканың басқа салаларына әсер етіп, инфляцияны одан әрі көтеруін мұқият қадағалайды.
Қазіргі уақытта азық-түлік инфляциясы төмен. Қыркүйек айында ол өзгермеді, ал жыл ішінде 2,5%-ды құрады. Азық-түлік пен энергия бағасын есепке алмайтын негізгі инфляция 2,6% болды.
Президент Дональд Трамп екінші рет қызметке келгеннен бері әлемнің көптеген сауда серіктестеріне тарифтер енгізді. Ақпан айында Жоғарғы сот қосымша жаһандық алымдардың көбін заңсыз деп танығанымен, президент олардың орнына дереу жаңа 10% жаһандық тариф жариялады.
Трамп тарифтер Американың салық түсімдерін арттырып, өндірісті ынталандырып, адамдарды АҚШ-та жасалған тауарларды сатып алуға шақырады деп дәлелдеді, бірақ Нью-Йорк Федералдық резерв банкінің зерттеуіне сәйкес, жоғары импорттық салықтар инфляцияға да әсер етті.
Жоғары тарифтер — бизнес импорттайтын тауарларға төлейтін алымдар — шетелдік фирмалар бағаны төмендетіп, шығынның бір бөлігін өзіне алмаса, АҚШ компаниялары үшін бағаны тікелей көтереді. Жаңа тарифтерге жауап ретінде Нью-Йорк ФРБ экспорттаушылар бағаны өте аз төмендеткенін анықтады, яғни АҚШ-тағы бизнес қосылған салық құнының шамамен 90%-ын өзі көтерді.
Жанама түрде, жоғары тарифтер жергілікті өндірілген тауарлардың бағасына да әсер етті, өйткені көптеген АҚШ өндірушілері шетелден келетін бөлшектерге немесе материалдарға тәуелді. Жалпы, ФРБ орташа тарифтердің әрбір пайыздық тармағы бір жылдан кейін тұтыну тауарларының бағасының шамамен 0,25%-ға өсуіне әкелетінін анықтады.