АҚШ Федералдық авиация әкімшілігі (FAA) елдегі алғашқы цифрлық әуе қозғалысын басқару мұнаралары ресми түрде іске қосылғанын хабарлады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жаңа технология алдымен Флорида мен Аляскадағы шағын әуежайларда енгізілуде. Бұл Трамп әкімшілігінің елдің ескірген авиациялық инфрақұрылымын жаңарту бастамасы аясында жасалып отыр.
Қай әуежайларда іске қосылды
Жүйелер Флоридадағы Бартоу атқарушы әуежайында (KBOW) және Аляскадағы Кенай муниципалды әуежайында (PAEN) қазірдің өзінде желіде. Тағы бес аймақтық әуежай жақын арада осы технологияны алады деп жоспарланып отыр.
Агенттіктің мәліметінше, цифрлық мұнаралар жетілдірілген камера жүйелері мен цифрлық дисплейлерді пайдаланып, әуе қозғалысын басқарушыларға ұшу-қону жолақтарын, такси жолдарын және айналадағы әуе кеңістігін қоса алғанда, әуежай жұмысының үздіксіз 360 градустық шолуын ұсынады.
Адам факторын алмастырмайды
FAA технология адам-диспетчерлерді алмастыруға арналмағанын атап өтеді. Керісінше, жүйелер диспетчерлерге көріну мүмкіндігін кеңейтіп, қосымша ақпарат беру арқылы олардың қазіргі міндеттерін атқаруына көмектесуге арналған.
«Біздің әуе қозғалысын басқарушылар ұшақтарды қауіпсіз ұстау бойынша маңызды жұмысты жалғастырып жатыр, біз оларға осыны істеу үшін жақсырақ технология береміз», — деді FAA әкімшісі Брайан Бедфорд мәлімдемесінде.
«Цифрлық мұнаралар диспетчерлерге әуежай қызметінің көрінуін жақсартып, маңызды шешімдер қабылдау үшін қосымша ақпарат береді», — деп қосты ол.
Конгресс алдындағы есеп
Бедфорд келесі аптада Өкілдер палатасының көлік және инфрақұрылым комитетінің алдында сөз сөйлейді деп жоспарланған. Онда ол әкімшіліктің жалғасып жатқан 12,5 миллиард долларлық жаңғырту бастамасының барысы мен қиындықтары туралы сұрақтарға жауап береді.
Бұл бастама авиация жүйесінде әлі де қолданылып жатқан ондаған жылдық жабдықтарды ауыстыруды мақсат етеді. Олардың қатарында мыс телекоммуникация желілері, флоппи-дискілер және ұшақтарды бақылау үшін пайдаланылатын қағаз жолақтар бар.
Конгресс 2025 жылдың маусымында әуе қозғалысын басқару реформаларын қолдау үшін бес жылға 12,5 миллиард доллар бөлуге мақұлдау берді. Алайда Трамп әкімшілігі қосымша жақсартуларды қаржыландыру үшін заң шығарушы органнан тағы 30 миллиард доллар сұрап отыр.
Технологияға қатысты алаңдаушылық
Әуе қозғалысын басқаруда енгізіліп жатқан технология түрлеріне қатысты алаңдаушылық жасанды интеллектке деген жалпы алаңдаушылықтың өсуімен қатар күшейіп келеді. Қыркүйек айында FAA «Әуе кеңістігін, маршруттар мен траекторияларды стратегиялық басқару» (Smart) деп аталатын жаңа ЖИ бағдарламалық құралын ұсынды.
Трамп өткен жылғы үкіметтің жабылуынан кейін әуе қозғалысын басқарушылардың ұлттық тапшылығына қатысты жауабы үшін қатты сынға ұшырады.
2025 жылы Вашингтон маңында жолаушылар ұшағы мен әскери тікұшақтың әуеде соқтығысуынан 67 адам қаза тапқаннан кейін, басқару мұнараларындағы кадрлық деңгей мен АҚШ әуе қауіпсіздігі жүйелерінің көптеген аспектілері ерекше мұқият тексерілуде. Бұл АҚШ-тағы соңғы 20 жылдан астам уақыттағы ең қазалы апат болды және билік кейін оны «100% алдын алуға болатын» деп бағалады.