Американдық биотехнологиялық Life Biosciences компаниясы жасушалардың қартаю процесін кері қайтара алатын гендік терапияның клиникалық сынақтарын бастағанын жариялады. Әзірлеушілердің мәліметінше, бірінші пациент эксперименталды емді қабылдап үлгерген. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Euronews басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
ER-100 деп аталатын терапия көру жүйкесінің ауруларын, соның ішінде ашық бұрышты глаукома және көру жүйкесінің артериялық емес алдыңғы ишемиялық нейропатиясын (NAION) емдеуге арналған. Бұл аурулар көрудің ішінара немесе толық жоғалуына әкелуі мүмкін.
Әзірлеменің негізіне Oct4, Sox2 және Klf4 деп аталатын үш ақуызды пайдалану жатыр. Олар OSK факторлары ретінде белгілі. Бұл ақуыздар жасушалардың ішінара эпигенетикалық қайта бағдарламалануын жүргізуге мүмкіндік береді, оларды жас күйіне қайтарып, жоғалған функцияларын қалпына келтіреді.
Ғалымдардың түсіндіруінше, жасы ұлғайған сайын адамның ДНҚ-сының өзі емес, гендердің жұмысын реттейтін эпигенетикалық механизмдер өзгереді. Бұл өзгерістер қартаю, аурулар және сыртқы факторлардың әсерінен жинақталып, әртүрлі патологиялардың дамуына әкелуі мүмкін.
Жаңа терапия жасушалардың эпигенетикалық ақпаратын қалпына келтіруге және жасушалық деңгейдегі жасқа байланысты өзгерістерді жоюға бағытталған.
Клиникалық зерттеулерге көшкенге дейін технология зертханалық жануарлар мен приматтарда сыналған. Енді ғалымдар адамдардың қатысуымен бірінші фазалық сынақтарға кірісті, оның басты мақсаты — әдістің қауіпсіздігін бағалау.
Life Biosciences компаниясының негізін қалаушы және Гарвард медициналық мектебінің генетика профессоры Дэвид Синклер сынақтардың басталуын қартаю туралы ғылым үшін маңызды кезең деп атады.
Оның айтуынша, компанияның зерттеулері қартаю тек зақымданудың жинақталуымен ғана емес, сонымен қатар эпигенетикалық ақпараттың жоғалуымен де байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді, оны қалпына келтіруге болады.
Зерттеудің бірінші кезеңіне ашық бұрышты глаукома және NAION — көру жүйкесінің зақымдануымен байланысты ауыр көз аурулары бар пациенттер қатысады.
Ашық бұрышты глаукома біртіндеп дамиды және көзішілік қысымның жоғарылауына байланысты көрудің баяу жоғалуына әкеледі. Кейде «көру жүйкесінің микроинсульті» деп аталатын NAION көздің қанмен қамтамасыз етілуінің бұзылуына байланысты кенеттен пайда болады және көрудің күрт нашарлауына әкелуі мүмкін.
Life Biosciences эпигенетикалық қайта бағдарламалау технологиясын тек көз ауруларын емдеу үшін ғана емес, сонымен қатар бауыр және басқа органдардың ауруларымен күресу үшін де қолдану мүмкіндігін қарастырып жатыр.
Осыған ұқсас әзірлемелермен басқа биотехнологиялық компаниялар да айналысады. Атап айтқанда, OpenAI басшысы Сэм Альтман қолдайтын американдық Retro Biosciences компаниясы адамға он жылға дейін сау өмір қоса алатын технологиялармен жұмыс істейді. Ұқсас зерттеулерді британдық Shift Bioscience жүргізеді.
Инвесторлар мен ғалымдардың қартаюға қарсы технологияларға деген қызығушылығы артып келе жатқанына қарамастан, осы терапиялардың ешқайсысы әлі кең медициналық қолдануға рұқсат алған жоқ.