Америка Құрама Штаттары Руанданың қорғаныс министрлігіне Конго Демократиялық Республикасының шығысындағы M23 содырлар тобын қолдады деген айыппен санкция салды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
АҚШ Қазынашылық хатшысы Скотт Бессент: «Руанда M23-ке қолдауын тоқтатып, әскерлерін Шығыс КДР-дан шығаруы керек», — деді.
Санкциялар Руанда мен КДР АҚШ делдалдығымен қол қойған бейбіт келісімнен бірнеше ай өткен соң салынып отыр. 2025 жылдың басында M23 Гома мен Букаву қалаларын басып алғаннан бері Шығыс КДР-да шайқас жалғасып келеді. Руанда M23-ті қолдайтынын жоққа шығарады.
АҚШ Қазынашылық департаментінің мәлімдеуінше, Руанданың қорғаныс министрлігі мыңдаған әскерді Шығыс КДР-да M23-пен бірге соғысуға жіберіп, қару-жарақ, жабдық, логистика және оқу-жаттығумен қамтамасыз еткен. M23 алтын өндіретін Оңтүстік Киву мен Солтүстік Кивудағы колтан өндіретін Рубaя сияқты пайдалы қазбаларға бай аудандарды басып алды. Вашингтон содырлар бақылайтын аумақтардан келетін минералдар Руанданың жеткізу тізбегіне кіреді, ал Руанда өзі өндіретінінен көп минерал экспорттайды деп айыптайды.
Санкциялар 2025 жылдың желтоқсанында АҚШ делдалдығымен Конго мен Руанда президенттері қол қойған Вашингтон келісімдерін нығайтуға бағытталған. Келісім қақтығысты тоқтатып, аймақтық сауда мен инвестицияны кеңейтуді көздеген, бірақ шайқас жалғасып отыр.
24 қазанда санкциялар жарияланар алдында КДР президенті Феликс Чисекеди халықаралық қоғамдастықты Руандаға қысымды күшейтуге шақырды. «Біз халықаралық қоғамдастықтан Руандаға нақты санкциялар салып, қысымды күшейтуді талап етуіміз керек, сонда елімізде тұрақты бейбітшілік орнайды», — деді ол.
КДР Сыртқы істер министрлігі Reuters агенттігіне санкцияларды құптайтынын білдіріп, Руанданы Вашингтон келісімдері бойынша міндеттемелерін орындауға, БҰҰ Жарғысын құрметтеуге және әскерлерін Конго аумағынан шығаруға шақырды.
Руанда үкіметінің өкілі Иоланда Маколо BBC-ге: «Вашингтон келісімдерінде Руанданың қауіпсіздігіне қатысты нақты міндеттемелер бар, атап айтқанда КДР қолдайтын ФДРЛ геноцидшіл милициясын бейтараптандыру, олар мүлде орындалмады және ешқандай жауапкершілік жоқ», — деді. ФДРЛ 1994 жылы Руандадағы геноцидті жасағандармен байланысты милиция. Кигали оны қауіпсіздікке қауіп деп санайды және оның Шығыс КДР-да болуын әскери қатысуын ақтау үшін пайдаланады. «Руанда Вашингтон келісімдерін толық орындауға дайын, бірақ КДР де сол міндеттемелерді орындауға дайын болса және делдал барлық тараптарды жауапкершілікке тартса», — деп қосты ол.
АҚШ сонымен қатар Руанданың қауіпсіздік органдарына қызмет көрсететін танымал банк және қаржы институты Zigama Credit and Savings Society-ге санкция салды. Вашингтон оның M23 және оның саяси қанаты Congo River Alliance үшін ондаған миллион долларлық транзакцияларды жүргізгеніне, Руанда күштеріне Қытайдан әскери жабдық алуға көмектескеніне және содырлар бақылайтын аудандардан алтынды Кигалиге тасымалдауға мүмкіндік бергеніне айыптайды.
Санкциялар АҚШ юрисдикциясындағы белгіленген ұйымдардың активтерін қатырып, АҚШ азаматтары мен компанияларына олармен транзакция жасауға тыйым салады, егер рұқсат етілмесе немесе босатылмаса. Бұзушылықтар АҚШ және шетелдік тараптар үшін айыппұлдарға әкелуі мүмкін.
Бұл шаралар 2026 жылдың наурызында Руанда армиясына және төрт жоғары әскери қолбасшыға қарсы бұрынғы АҚШ санкцияларынан кейін жасалды. 2026 жылдың маусымында АҚШ Gasabo алтын зауытына және конфликтілі минералдарды контрабандалады деп айыпталған үш тау-кен компаниясына қосымша санкциялар салды.
Руанданың халықаралық спорт серіктестіктеріне де қысым күшейіп отыр. Екі АҚШ сенаторы Ұлттық баскетбол қауымдастығына (NBA) Кигалимен коммерциялық қатынастарын қайта қарауды ұсынып, бұл лиганың адам құқықтарына деген міндеттемесіне сәйкес келе ме деп күмәнданды. 23 қазанда сенаторлар Джефф Меркли мен Марша Блэкберн NBA комиссары Адам Сильверге жолдаған хатында лиганың Руандамен серіктестігін адам құқықтарын бұзу айыптары аясында сұраққа алды. NBA әлі күнге дейін хатқа елеулі жауап берген жоқ.
Руанда спорттық демеушілікті халықаралық беделін көтеру үшін пайдаланып келеді. Осы айдың басында ол 2030 жылдардың басында Формула-1 Африка Гран-приін өткізу құқығын 10 жылдық келісіммен алды. Елдің Арсенал клубына демеушілігі 2026 жылы аяқталды, Бавария Мюнхен де Visit Rwanda-мен коммерциялық серіктестігін тоқтатты.
M23 жақында Конгоның бұрынғы президенті Жозеф Кабила басқаратын және Чисекеди үкіметін құлатуды көздейтін Ұлттың қайта құрылу майданы (FRN) деп аталатын жаңа содырлар коалициясына қосылды.