АҚШ қаржы министрі Скотт Бессент Америка мен Иран жақын арада, мүмкін 7 немесе 8 тамызда жаңа бітімгершілік келісімін жасайтынын мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Сондықтан менің ойымша, жақын арада, мүмкін тіпті бүгін немесе ертең, біз 30-60 күнге атысты тоқтату туралы келісімді көреміз, бұғаз ашық болады, энергия тасымалдаушылардың бағасы төмендеуі керек», — деді ол 12News арнасына берген сұхбатында.
Келісімнің негізгі шарттары
Қарастырылып жатқан келісім 30-дан 60 күнге дейінгі мерзімге атысты тоқтатуды көздейді. Мәміленің басты шарты — Ормуз бұғазы арқылы еркін кеме жүзуін қалпына келтіру. Бұл әлемдік энергия бағасын төмендетуі тиіс.
Тегеранның талаптары
Тегеран бұғаздың ашылуының орнына АҚШ санкцияларының жойылуын және әскери-теңіз блокадасының тоқтатылуын талап етеді. Сонымен қатар Иран Оманмен қауіпсіз коммерциялық бағыттардың техникалық параметрлері мен географиялық координаттарын бекіту үшін кеңесуде.
Алдыңғы келісімнің сәтсіздігі
Бұған дейін «Курсив» шілде айында маусымдағы алдыңғы келісімнің (Исламабад меморандумы) бұзылғанын және тараптардың өзара соққыларды қайта бастағанын жазған болатын.
Келіссөздердің маңызы
Бұл келісім әлемдік энергия нарығына айтарлықтай әсер етуі мүмкін, өйткені Ормуз бұғазы әлемдегі мұнай тасымалының шамамен үштен бірін құрайды. Бұғаздың ашылуы мұнай бағасының тұрақталуына және жаһандық экономикалық тұрақтылыққа ықпал етеді.
Сарапшылардың пікірі
Сарапшылардың пікірінше, егер келісімге қол жеткізілсе, бұл АҚШ пен Иран арасындағы қарым-қатынастағы маңызды серпіліс болар еді. Алайда, алдыңғы келісімдердің сәтсіздігі келіссөздердің қиындығын көрсетеді.
Халықаралық реакция
Халықаралық қоғамдастық бұл жаңалыққа әртүрлі реакция білдіруде. Кейбір елдер бұл бастаманы қолдап, аймақтағы тұрақтылыққа үміт артуда, ал басқалары күмәнмен қарап, алдыңғы келісімдердің орындалмағанын еске салуда.
Экономикалық әсер
Энергия бағасының төмендеуі әлемдік экономикаға оң әсер етуі мүмкін. Инфляция қысымының төмендеуі, өндіріс шығындарының азаюы және тұтынушылардың сатып алу қабілетінің артуы — осының бәрі келісімнің ықтимал нәтижелері.
Келесі қадамдар
Егер келісімге қол жеткізілсе, тараптардың келесі қадамдары маңызды болады. Келісімнің техникалық детальдарын нақтылау, бақылау механизмдерін құру және орындалуын қамтамасыз ету қажет. Оманның делдалдық рөлі де маңызды болмақ.
Қорытынды
АҚШ пен Иран арасындағы жаңа келісім әлемдік саясат пен экономикаға үлкен әсер етуі мүмкін. Оның сәтті болуы көптеген факторларға байланысты, бірақ екі тараптың да бітімге ұмтылуы аймақтағы тұрақтылыққа деген үмітті арттырады.