АҚШ пен Иран соғысты тоқтату туралы алдын ала келісімге қол қойды. Бұл туралы АҚШ президенті Дональд Трамп мәлімдеп, меморандумға ресми қол қою рәсімі жұма күні Женевада вице-президент Джей Ди Вэнстің қатысуымен өтетінін атап өтті, деп хабарлайды Reuters. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трамптың айтуынша, келісім 60 күн мерзімге әскери қимылдарды тоқтатуды, Ормуз бұғазы арқылы кеме жүзуді қалпына келтіруді және Иранның ядролық бағдарламасы мен санкцияларды қоса алғанда, негізгі мәселелер бойынша келіссөздерді бастауды көздейді. Осы мәлімдемелерден кейін әлемдік мұнай бағасы 10 наурыздан бергі ең төменгі деңгейге түсті.
Алдын ала уағдаластықтарға сәйкес, меморандумға қол қойылғаннан кейін бірден Ормуз бұғазы коммерциялық кемелер үшін ашылады, ал АҚШ Иран порттарының блокадасын алып тастауға кіріседі. Иранның Fars агенттігі бұғаз арқылы қозғалысты Тегеран мен Оман бірлесіп реттейтінін хабарлайды.
Келесі 60 күн ішінде тараптар келісімнің түпкілікті шарттарын келісуді жоспарлап отыр. Келіссөздер Иранның ядролық бағдарламасының болашағына, санкцияларға, сондай-ақ аймақтық қауіпсіздік мәселелеріне арналады.
АҚШ пен Иран өкілдерінің мәлімдеуінше, Тегеран ядролық қару жасамауға және сатып алмауға дайын екенін растады. Түпкілікті келісімге қол қойылғанға дейін Иран уранды одан әрі байытуды тоқтатып, ядролық инфрақұрылымын кеңейтпеуге ниетті.
Иран тарапы Вашингтон келіссөздер кезінде жаңа санкциялар енгізбеуге келіскенін, сондай-ақ мұнайға қатысты шектеулерді кезең-кезеңімен алып тастау, мұздатылған активтердің бір бөлігін босату және ел экономикасын қалпына келтіру бағдарламасын дайындау мәселелерін талқылап жатқанын хабарлайды. Өз кезегінде Трамп Иранға тікелей ақшалай төлемдер болмайтынын, алайда санкцияларды алып тастау мүмкіндігі қарастырылып жатқанын мәлімдеді.
Қол жеткізілген уағдаластықтарға қарамастан, келісім екіұшты реакция тудырды. Американдық БАҚ мәліметтері бойынша, Республикалық партия ішінде кейбір саясаткерлер Тегеранға жасалған жеңілдіктерді тым елеулі деп санайды. Израиль билігі де наразылық білдіруде.
Израиль басшылығының ұстанымымен таныс дереккөздердің хабарлауынша, жеке әңгімелерде алдын ала келісім «Израиль үшін қорқынышты» деп аталады, өйткені ол Иранның зымырандық бағдарламасын жоюды көздемейді және Тегеранның одақтас қарулы топтарды қолдауын толық тоқтатуға кепілдік бермейді.
Сонымен қатар, Вашингтон атысты тоқтату режимі кезінде АҚШ пен Израильдің Иранның ядролық бағдарламасы мен аймақтық қауіпсіздік мәселелері бойынша талаптарын ескеретін түпкілікті құжатты келісуге үміттенеді.