АҚШ президенті Дональд Трамп жұма күні Америка Құрама Штаттары Дания мен Гренландия басшыларымен Арктикалық қауіпсіздік пактісіне қол қойғанын жариялады. Бұған дейін ол бірнеше ай бойы Гренландияны күшпен басып алу қаупін төндірген болатын. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трамп бұл келісімді жеке жеңісі ретінде бағалап, Truth Social әлеуметтік желісіндегі жазбасында «өте маңызды, тарихи және ерекше» келісім «Америка Құрама Штаттарына Гренландиядағы қауіпсіздік пен барлық басқа да қажеттіліктерге тұрақты бақылау береді, біздің көптеген алаңдаушылықтарымызды толығымен шешеді» деп мәлімдеді.
«Біз Гренландияның тиісті бөлігінде үлкен әскери қатысуды дамыту процесін дереу бастаймыз», — деп қосты Трамп. АҚШ-тың аралда әскери базалары бар және НАТО арқылы базаларды кеңейту құқығына ие.
Гренландия — НАТО-ның мүшесі болып табылатын Дания Корольдігінің өзін-өзі басқаратын аумағы.
Трамп өзінің жазбасында келісім «ешбір АҚШ қарсыласы Гренландияда базаға ие бола алмайды, Гренландияда әскери қатысуға ие бола алмайды немесе Гренландияда сезімтал инвестициялар жасай алмайды, біздің нақты жазбаша келісімімізсіз» дегенді білдіретінін айтты.
Дания үкіметінің мәліметінше, АҚШ пен Дания келісімге келесі аптада Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас ассамблеясы аясында ресми түрде қол қояды.
Дания премьер-министрі Метте Фредериксен мен Гренландия үкіметінің басшысы Йенс-Фредерик Нильсеннің жұма күні кешке жарияланған мәлімдемелері келісім Трамптың «Америка Құрама Штаттарының Гренландияны сатып алуы» туралы айтқан тілегінен әлдеқайда төмен екенін атап өтті.
Фредериксен келісім «Корольдіктің егемендігі мен аумақтық тұтастығын және гренландиялық халықтың өзін-өзі анықтау құқығын мойындайды» деді.
Нильсен келісім «Гренландияның, Дания Корольдігінің, Америка Құрама Штаттарының және Батыс альянсының қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және нығайтады» деп мәлімдеді. Бұл келісім АҚШ-тың НАТО арқылы аралды қауіпсіздік базасы ретінде пайдалану құқығын жай ғана қайталауы мүмкін екенін көрсетеді.
Мәлімдемеде келісім бекітілгеннен кейін оны күшіне енгізу үшін парламенттік рәсімдерден өтуі қажет екені айтылған.
Осы жылдың басында Анкарада өткен НАТО саммитінде Трамп АҚШ-тың Гренландияны сатып алуға ұмтылысын жаңартып, Еуропа құрлығы бірнеше рет қарсылық білдіргеннен кейін барлық американдық қарулы күштерді Еуропадан шығаруға қауіп төндірген болатын.