АҚШ Оңтүстік Африканың кейбір азаматтарына визалық шектеулер енгізетінін жариялады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл шешім Дональд Трамп әкімшілігі Оңтүстік Африка үкіметі ақ нәсілді азшылық африканерлерге қарсы нәсілдік кемсітушілік жасап отыр деген мәлімдемелерін жалғастырып жатқан кезде қабылданды. Хабарламада АҚШ-қа кіруге тыйым салынған нақты тұлғалар көрсетілмеген.
Трамп өзінің екінші мерзімінде Оңтүстік Африкада «ақ нәсілділердің геноциді» болып жатқаны туралы жалған мәлімдемелер жасап, елдің позитивті әрекет ету саясатына қарсы шықты. Өткен жылдың басынан бастап АҚШ Оңтүстік Африкаға көмекті қысқартты, оны Майамиде өтетін биылғы G20 саммитіне жібермеді және африканерлер мен басқа да оңтүстікафрикалық нәсілдік азшылықтар үшін босқындар бағдарламасын құрды. Сонымен қатар Трамп әкімшілігі соғыс пен қудалаудан қашқан адамдарға арналған босқындар мен баспана бағдарламаларын таратып жатыр.
«Оңтүстік Африка халқын африканер азшылығына қарсы нәсілдік наразылықты обсессивті түрде ұстану арқылы экономикасын қиратып жатқан үкімет тастап кетті», — деді АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио X әлеуметтік желісіндегі жазбасында.
«Оңтүстік Африка үкіметі ауылдық қылмысқа, зорлық-зомбылық пен адамды қорлайтын риторикаға және африканерлер мен басқа да азшылық топтарға қарсы нәсілге негізделген кемсітушілік саясатына барабар жауап беруге үнемі қабілетсіз болды», — деп қосты ол.
Рубионың айтуынша, АҚШ-тың визалық шектеулері «Оңтүстік Африкада нәсілге негізделген кемсітушілікті қолдайтын немесе жүзеге асыратын, зорлық-зомбылыққа итермелейтін немесе өтемақысыз жер тәркілеуге мүмкіндік беретін саясатты қабылдайтын немесе жүзеге асыратын шетелдік азаматтарға» қарсы бағытталған.
АҚШ-тың Оңтүстік Африкадағы елшісі, консервативті медиа белсендісі Лео Брент Бозелл III X желісінде: «Анық айтылғандай, шексіз «диалог» уақыты өтті... Бұл визалық шектеу саясаты — Американың бұл мәселедегі берік шешімділігін көрсететін бірқатар эскалациялық шаралардың алғашқы қадамы ғана», — деді.
Оңтүстік Африка президенттігі мен сыртқы істер министрлігінің өкілдері пікір сұрауға бірден жауап бермеді.
Африканерлер — голланд және француз қоныстанушыларының ұрпақтары — апартеид кезінде Оңтүстік Африканы басқарды. Режим елдің қара нәсілді көпшілігін кемсітіп, қудалады, ал ақ нәсілділерді қауіпсіз әрі бай ұстады.
1994 жылы Нельсон Мандела Оңтүстік Африканың тұңғыш қара нәсілді президенті болып сайланғаннан бері ел үкіметтері нәсілдік теңсіздікті түзетуге тырысты, соның ішінде қара нәсілділерді экономикалық тұрғыдан күшейту саясаты мен жерді сатып алып қайта бөлу арқылы.
Бұл күш-жігердің әсері шектеулі болды. 2023 жылы экономикалық журнал Review of Political Economy-де жарияланған мақалаға сәйкес, ақ нәсілді оңтүстікафрикалықтар әдетте қара нәсілділерден 20 есе бай.
Соған қарамастан, кейбір ақ нәсілді оңтүстікафрикалықтар өздерін қазір нәсілдік кемсітушіліктің құрбанымын деп мәлімдейді, бұл айыптауларды американдық консерваторлар бұрыннан насихаттап келеді.
Рубионың визалық шектеулер туралы хабарламасы өтемақысыз жер тәркілеуді сынады. Оңтүстік Африка өткен жылы үкіметке белгілі бір жағдайларда, соның ішінде жер тасталған немесе тек спекуляция үшін ұсталған болса, оны ақы төлемей тәркілеуге мүмкіндік беретін заң қабылдады. Жерді ауқымды тәркілеу жоқ.
Өздерін кемсітілген деп санайтын ақ нәсілді оңтүстікафрикалықтардың көбісі солшыл оппозиция көшбасшысы Джулиус Малеманың апартеид дәуіріндегі «Kill the Boer» (Boer — африканердің тағы бір атауы) ұранын қайталап айтуын мысалға келтіреді. Бұл ұран жазылған бейнежазбаны Трамп өткен жылы Овал кабинетінде Оңтүстік Африка президенті Сирил Рамафосамен кездескенде көрсетті.
Биліктегі Африка ұлттық конгресі партиясы бұл ұраннан бас тартты, ал Оңтүстік Африка соттары оны сөзбе-сөз мағынада емес деп, сондықтан өшпенділік сөз ретінде саналмайды деп шешті.