АҚШ Орталық қолбасшылығы (CENTCOM) Иранның үш мұнай танкеріне шабуыл жасағанын мәлімдеді. Бұл — аймақтағы екі американдық әскери кемеге баллистикалық зымырандар ұшырылғаннан кейінгі жауап шарасы. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
CENTCOM мәлімдемесінше, американдық күштер Ислам революциясы сақшылары корпусының (КСИР) АҚШ авиатасымалдаушысы мен басқарылатын зымырандық эсминеціне бағытталған бірнеше шабуылын тойтарып үлгерген. Американдық әскери қызметкерлердің ешқайсысы зардап шеккен жоқ.
Адмирал Купердің мәлімдемесі
АҚШ Орталық қолбасшылығының қолбасшысы адмирал Брэд Купер сенбі күні былай деді: «Біздің КСИР-ге жіберетін сигналымыз өте айқын: егер сіз біздің екі кемемізге оқ атсаңыз, біз сізді одан да жоғары экономикалық баға төлеуге мәжбүр етеміз — үш кемеңізді жою арқылы».
«Біз американдық күштерді қорғау үшін еш ойланбастан әрекет етеміз және қажет болса, Иранның шектеулі және осал мұнай флотын жоямыз», — деп қосты Купер.
Аймақтағы жағдай
Бұл оқиға Парсы шығанағындағы шиеленістің тағы бір көрінісі болып отыр. Иран мен АҚШ арасындағы қақтығыс соңғы жылдары жиілеп, әскери қимылдар мен экономикалық қысым шаралары бір-бірімен ұштасып жатыр. АҚШ әскери кемелеріне жасалған шабуылдар мен оларға берілген жауаптар аймақтағы тұрақсыздықты арттыруда.
CENTCOM-ның бұл әрекеті халықаралық деңгейде түрлі пікірлер туғызуы мүмкін. Кейбір сарапшылар мұндай қадамдар аймақтағы жағдайды одан әрі ушықтыруы мүмкін деп есептесе, басқалары АҚШ-тың өз күштерін қорғау құқығын қолдайды.
КСИР-дің рөлі
Ислам революциясы сақшылары корпусы (КСИР) Иранның әскери құрылымында маңызды орын алады. Ол елдің қарулы күштерінің бөлігі ретінде әрекет етеді және аймақтағы ықпалын кеңейтуге тырысады. КСИР-дің әскери теңіз күштері Парсы шығанағындағы кеме қатынасына бақылау жасауға ұмтылады.
АҚШ пен КСИР арасындағы қақтығыстар бұған дейін де болған. 2020 жылы АҚШ әскери күштері КСИР-дің жоғары әскери қолбасшысы Қасым Сүлейманиді Бағдадта жойған еді. Бұл оқиға аймақтағы шиеленісті бірнеше есе арттырған.
Экономикалық әсер
Иранның мұнай экспорты ел экономикасының негізгі тірегі болып табылады. АҚШ санкциялары мен әскери әрекеттері Иранның мұнай саудасына елеулі зиян келтіруде. Үш танкердің жойылуы Иранның мұнай экспортына тағы бір соққы болуы мүмкін.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай әрекеттер Иранның экономикалық жағдайын одан әрі нашарлатып, халықаралық деңгейде жаңа даулар туғызуы мүмкін. АҚШ-тың бұл қадамы аймақтағы мұнай бағасына да әсер етуі ықтимал.
Халықаралық реакция
Әзірге халықаралық ұйымдар мен мемлекеттер тарапынан ресми реакциялар болған жоқ. Алайда, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің аймақтағы жағдайды талқылауы мүмкін. Еуропа елдері мен Ресей сияқты ірі державалардың бұл оқиғаға қатысты ұстанымы маңызды болмақ.
АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыстың одан әрі өршуі жаһандық энергетикалық нарыққа да әсер етуі мүмкін. Парсы шығанағы — әлемдегі ең маңызды мұнай тасымалдау жолдарының бірі, сондықтан мұндағы кез келген шиеленіс әлемдік экономикаға әсер етеді.
Қорытынды
АҚШ-тың Иран танкерлерін жоюы — аймақтағы әскери қақтығыстың жаңа кезеңінің белгісі. CENTCOM-ның бұл әрекеті американдық күштерді қорғау қажеттілігімен негізделген, алайда оның салдары ауқымды болуы мүмкін. Аймақтағы тұрақтылықты сақтау үшін халықаралық қауымдастықтың белсенді араласуы қажет болуы мүмкін.
Оқиғаның одан әрі дамуы Иран тарапының жауабына байланысты болады. Егер Иран жауап шараларын қолданса, қақтығыс одан әрі ушығуы мүмкін. Әлемдік қауымдастық аймақтағы жағдайды мұқият бақылап отыр.