АҚШ Ираннан Ормуз бұғазының ашық екендігін жариялап, коммерциялық кемелерге оқ атуды тоқтатуға міндеттеме беруді талап етеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
АҚШ БАҚ-тары атауы аталмаған шенеуніктерге сілтеме жасап, Тегеранның президент Дональд Трамптың кеңесшілеріне кемелерге оқ ату қателік екенін жекеше мойындағанын хабарлады, алайда ирандықтар кінәні бүлікші ішкі топқа жүктеген.
Трамп екі тараптың да Ормуз бұғазындағы соғысқа қарамастан келіссөздерді жалғастыруға келіскенін айтты. Маусым айында АҚШ пен Иран арасында атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылған болатын, онда Иран коммерциялық кемелерге қауіпсіз өтуді қамтамасыз етуге міндеттенген.
CBS News-ке сілтеме жасаған жоғары лауазымды АҚШ шенеуніктерінің айтуынша, Тегеран қателескен «адасқан» қатал топ келіссөздерге нұқсан келтіру үшін коммерциялық кемелерге оқ атқанын мәлімдеген. Бір шенеунік телеарнаға: «Олар [ирандықтар] келіссөз үстеліне оралып: "Біз қателестік. Қателік жібердік. Сөйлесуді жалғастырайық" деді», - деді.
Жұма күні журналистерге арналған брифингте АҚШ шенеуніктері аймақтық делдалдар арқылы Тегеран басшылығына бұғаздың ашық екендігін жариялап, коммерциялық кемелерге оқ атуды тоқтататыны туралы мәлімдеме жасау талабы жеткізілгенін хабарлады. Reuters агенттігі келтірген бір шенеуніктің сөзінше: «Олар бізге не бұл мәлімдемені береді, не олар үшін жақсы нәтиже болмайды».
Вице-президент Джей Ди Вэнс, Мемлекеттік хатшы Марко Рубио және Таяу Шығыстағы келіссөздерге белсенді қатысқан екі адам - арнайы өкіл Стив Уиткофф пен Трамптың күйеу баласы Джаред Кушнер сенбіде Оманда өтетін келіссөздерді басқарады деп күтілуде. Сонымен қатар, Қатар делегациясы жұма күні шиеленісті төмендету және Ормуз бұғазы арқылы навигацияны жеңілдету мақсатында Иранға барды.
Трамп жұма күні Truth Social желісінде: «Иран Ислам Республикасы бізден "келіссөздерді" жалғастыруды сұрады. Біз келістік, бірақ Құрама Штаттар оларға атысты тоқтату келісімінің БІТКЕНІН анық айтты!» деп жазды.
Жұма күні жаңа шабуылдар туралы хабарланбады, бұған дейін апта басында Парсы шығанағында АҚШ пен Иран арасындағы ең ауыр атыс болған еді. Маусымдағы уақытша келісімге қол қойылғаннан бері бұл ең үлкен қақтығыс болды. АҚШ ұсынған Оман сулары арқылы өтетін бағытты пайдаланған үш кеме соққыға ұшырады. Иран қауіпсіз деп тек өз сулары арқылы өтетін бөлек бағытты атайды.
Өткен айда АҚШ пен Иран атысты тоқтатуды ұзартуға және «барлық майданда» қақтығысты аяқтауға бағытталған 14 тармақты өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. Келісім бойынша Иран мен Оман бұғаздағы болашақ басқару мен теңіз қызметтерін анықтау үшін басқа Парсы шығанағы мемлекеттерімен келіссөздер жүргізуі керек. Қақтығыс кезінде Иран бұғаздағы өз егемендігін бекітуге тырысты, соның ішінде «Парсы шығанағы бұғазы басқармасын» құрып, ол «қауіпсіз өту рұқсаттарын» басқаратынын мәлімдеді. Иранның Fars ақпарат агенттігінің хабарлауынша, АҚШ-пен жаңа келісім бойынша бұғазды Иран Оманмен бірлесіп басқарады, оның ішінде кемелердің өтуі үшін «қызмет ақысы» алу мүмкіндігі қарастырылған.