АҚШ Иранға қарсы шабуылдарын күшейтіп, Тегеран маңындағы нысандарды атқылады және блокаданы бұзуға тырысқан кемені соққыға алды, ал Иран аймақтағы АҚШ одақтастарына зымырандар мен дрондармен жауап қайтарды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қатарынан алты күнге созылған өзара шабуылдар аймақты толық соғысқа тарту қаупін төндіріп, өткен айда тұрақты бейбітшілікке қол жеткізу үшін жасалған уақытша келісімге күмән келтіруде.
Шабуылдар екі тараптың да риторикасының күшеюімен қатар жүрді, АҚШ өзінің теңіз блокадасын күшейтіп, Иран соғысқа дейін әлемдік мұнай мен газ экспортының бестен бір бөлігін өңдейтін Ормуз бұғазын жауып тастағанын мәлімдеді. АҚШ бейсенбі күні таңертең Иранға соққылардың жаңа толқынын бастады, ирандық мемлекеттік БАҚ хабарлағандай, алғаш рет Тегеран маңындағы аудандарды, сондай-ақ басқа провинцияларды атқылады. АҚШ сондай-ақ Иранның ең ірі мұнай экспорттық терминалы Харг аралына бет алған танкерге оқ жаудырғанын хабарлады. АҚШ Орталық қолбасшылығы кеме «бірнеше ескертуді елемегеннен» кейін оған Hellfire зымыранын атқанын мәлімдеді.
Иран билігінің мәліметінше, соңғы күндері АҚШ шабуылдарынан 35-тен астам адам қаза тауып, 300-ден астам адам жараланған.
Тегеран АҚШ-ты «жабайы шабуыл» жасады деп айыптады, себебі Иранның оңтүстік-батысындағы онкологиялық аурухана маңындағы соққылар салдарынан эвакуация жүргізілді. «Бұл жабайы шабуыл, Израильдің денсаулық сақтау мекемелеріне қарсы қатыгездіктерін еске түсіреді, ауруханада жатқан балаларға ауыр азап пен үрей әкелді», - деді Иран Сыртқы істер министрлігінің өкілі X әлеуметтік желісінде. Есмаил Бағаи 211 химиотерапиядан өтіп жатқан пациент эвакуацияланғанын қосты.
Иран бейсенбі күні АҚШ базалары орналасқан Бахрейн, Иордания және Кувейтке зымырандар мен дрондармен жауап қайтарды. Ирак премьер-министрі Әли әл-Заиди де Ирак Күрдістанындағы Эрбиль қаласына түнде дрон шабуылы болғанын хабарлады. Шабуыл тойтарылды, бұл әл-Заидидің АҚШ-қа сапары кезінде мемлекеттік емес қарулы топтарды қарусыздандыруға уәде беруімен тұспа-тұс келді.
Ирак билігі бейсенбі күні Басрадағы мұнай танкеріне дрон соғылып, зақым келтірмегеннен кейін барлық ирактық терминалдарда шикі мұнай тиеуді тоқтатты, деп хабарлады Reuters.
Иран АҚШ президенті Дональд Трамптың электр станцияларына, көпірлерге және ядролық нысанға шабуыл жасауы мүмкін деген пікірлеріне жауап ретінде аймақтағы шабуылдарын кеңейтуі мүмкін екенін ескертті. «Аймақтағы барлық инфрақұрылым Иран Ислам Республикасының қарулы күштерінің болат соққыларымен жаншылады», - деді полковник Ибрагим Золфағари, Иран әскери өкілі. «Біз ешқандай жағдайда және ешқандай жолмен Американың шетелдік және аймақтан тыс ел ретінде бұғазға араласуына жол бермейміз. Бұл Иранның бұзылмайтын қызыл сызығы».
Золфағари бұғазды қайта ашудың жалғыз жолы - АҚШ-тың өткен айда қол қойылған 14 тармақты Өзара түсіністік туралы меморандумды (МоУ) орындауы және транзиттік кемелерге қатысты «ирандық ережелерді» сақтауы екенін қосты.
Соңғы шайқастардың көп бөлігі бұғазға бағытталған, өйткені Иран мен АҚШ маңызды су жолының болашағы үшін күресуде.
Өткен айда қол қойылған МоУ уақытша келісімнің 60 күндік кезеңінде бұғаздың ашық қалуы керек екенін айтты. Алайда, екі тарап МоУ-ды әртүрлі түсіндіреді, әрқайсысы кемелердің бұғаз арқылы өздерінің жеке белгіленген жолақтарымен жүруін талап етеді.
Соғыс басталғаннан кейін Иран бұғазды толығымен дерлік жауып тастады, бұл әлемдік энергия бағасы мен инфляцияның өсуіне әкелді. Трамп бұғаздың қайта ашылуына мүдделі, өйткені энергия бағасының өсуі күзгі аралық сайлауда республикашылар үміткерлеріне зиян келтіруі мүмкін.
Сәрсенбіде АҚШ блокадасы қайта енгізіліп, шайқастар жалғасқаннан кейін бұғаз арқылы аз кемелер өтті, кеме қатынасы деректері көрсеткендей. Негізінен ирандық бағыт бойынша, АҚШ бағыты бойынша емес, тоғыз кеме бұғазды кесіп өтті, ал сейсенбіде 13 кеме болған.
Үндістан, әлемдегі сауда кемелеріне теңізшілерді жеткізушілердің бірі, кеме иелері мен жалдау компанияларына үндістандық теңізшілерді бұғазға бет алған кемелерге жібермеуді бұйырды. «Ормуз бұғазы арқылы өтуді көздейтін сапарларға шығатын кемелерге үндістандық теңізшілерді орналастыруға болмайды, әрі қарайғы бұйрыққа дейін», - деді Үндістанның теңіз әкімшілігі бас дирекциясы сәрсенбідегі мәлімдемесінде.
Мұнай бағасы барреліне шамамен 85 долларға дейін өсті - бұл бір айдағы ең жоғары көрсеткіш, бірақ соғыс кезіндегі 120 доллар шыңынан төмен. Сарапшылар бұғаздағы кеме қатынасының үзілуі жалғаса берсе, мұнай бағасы одан әрі өсіп, барреліне 100 долларға жетуі мүмкін дейді.
АҚШ бұғазды күшпен ашуы мүмкін екенін ескертті, бірақ сарапшылар мұндай операцияға мыңдаған құрлық әскері қажет екенін айтты.
Трамп Иранның бейбіт келісімге дайын екенін талап етуді жалғастыруда, бірақ ирандық шенеуніктер әскери қысымға бағынбайтынын айтты. «Олар біздің істеп жатқанымызды ұнатпайды және олар шешім қабылдағысы келеді», - деді Трамп.