АҚШ Орталық қолбасшылығы (CENTCOM) X әлеуметтік желісінде Иранға қарсы күшті соққылар сериясының басталғанын хабарлады. Бұл әрекеттер Ормуз бұғазындағы шабуылдарға жауап ретінде жасалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«АҚШ соққылары Иранның Ормуз бұғазы арқылы өтіп бара жатқан үш коммерциялық кемеге жасаған шабуылдарына жауап болып табылады», — делінген мәлімдемеде.
Қолбасшылық Иранның шабуылдарын негізсіз деп атап, олардың атысты тоқтату режимін бұзғанын айтты.
Иранның Tasnim агенттігінің хабарлауынша, Сирик ауданында жеті жарылыстың дыбысы естілген.
Бұған дейін Иран әскерилері Ормуз бұғазындағы сауда кемелеріне кемінде екі зымыран ұшырғаны хабарланған болатын.
Бұрын «Курсив» АҚШ Қаржы министрлігі Иран мұнайымен сауда жасауға арналған уақытша жалпы лицензияны жойып, 22 маусымда қақтығысты реттеу бойынша маусымдық меморандум аясында берілген 60 күндік рұқсатты күшін жойғанын жазған болатын.
АҚШ-тың әскери әрекеттерінің мән-жайы
CENTCOM мәлімдемесінде соққылардың нақты мақсаттары мен ауқымы туралы егжей-тегжейлі ақпарат берілмеген. Алайда, бұл әрекеттер Иранның соңғы апталардағы әрекеттеріне жауап ретінде қарастырылады. Ормуз бұғазы әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 20% өтетін маңызды транзиттік дәліз болып табылады.
Иранның реакциясы
Иран билігі әзірге ресми түрде жауап берген жоқ. Tasnim агенттігі Сирик ауданындағы жарылыстар туралы хабарлады, бірақ қосымша мәліметтерді растаған жоқ. Бұл аймақ Иранның оңтүстік-шығысында, Ормуз бұғазына жақын жерде орналасқан.
Халықаралық реакция
Әлемдік қауымдастық АҚШ-тың соққыларына қатысты әртүрлі пікірлер білдіруде. Кейбір елдер АҚШ-тың өзін-өзі қорғау құқығын қолдаса, басқалары шиеленістің одан әрі өршуіне алаңдаушылық білдіруде. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі жағдайды талқылау үшін шұғыл отырыс өткізуі мүмкін.
Экономикалық салдары
Ормуз бұғазындағы шиеленіс мұнай бағасының өсуіне әкелуі мүмкін. Сарапшылар мұнай нарығының тұрақсыздығы жаһандық экономикаға теріс әсер етуі мүмкін деп ескертеді. АҚШ Қаржы министрлігінің Иран мұнайымен саудаға тыйым салуы да нарыққа қосымша қысым жасайды.
Тарихи контекст
АҚШ пен Иран арасындағы қарым-қатынас ұзақ уақыт бойы шиеленісіп келеді. Соңғы жылдары Ормуз бұғазында бірнеше рет инциденттер болды, оның ішінде 2019 жылы мұнай танкерлеріне шабуылдар және 2020 жылы АҚШ-тың ирандық әскери қолбасшы Қасым Сүлейманиді өлтіруі орын алды.
Қорытынды
АҚШ-тың Иранға жасаған соққылары аймақтағы жағдайды одан әрі ушықтыруы мүмкін. Халықаралық қауымдастық дипломатиялық шешім табуға шақыруда. Оқиғаның одан әрі дамуы әлемдік саясат пен экономикаға айтарлықтай әсер етуі мүмкін.