АҚШ Федералдық резервінің бұрынғы төрағасы Алан Гринспен 100 жасында қайтыс болды, деп хабарлады оның әйелі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
NBC News тілшісі Андреа Митчелл өзінің жұмыс берушісіне берген мәлімдемесінде күйеуінің Паркинсон ауруының асқынуынан қайтыс болғанын айтты.
Митчеллдің мәлімдемесінде Гринспен «екі партияның президенттері кезінде ондаған жылдар бойы АҚШ экономикасын қалыптастыруға көмектескен, бірақ қателіктерін мойындауда әрдайым адал болған алып тұлға» екені атап өтілді.
Алан Гринспен 20 жылға жуық уақыт бойы АҚШ экономикасын қорғау және доллардың тұрақтылығын сақтау міндетін атқарды.
1987-2006 жылдары Федералдық резервтің төрағасы ретінде, бұл лауазым президенттіктен кейінгі екінші маңызды қызмет ретінде сипатталды, ол бір буын ішінде АҚШ экономикалық өсуінің ең ұзақ кезеңін басқарды.
Американдық қаржының «машинадағы құдайы» деп сипатталған Гринспен ФРБ-дағы қызметі кезінде сұхбат беруден бас тартты.
Бірақ БАҚ және ақша нарықтары оның аз ғана жария мәлімдемелеріне ілігіп, оның кеңсесінде «жауапкершілік осыдан басталады» деген жазу ілулі тұрды.
Алайда сыншылар несиенің оңай қолжетімділігіне шамадан тыс тәуелділік 1990-жылдардың аяғындағы дотком көпіршігін және 2008 жылғы ипотекалық дағдарысты тудырды деп санайды.
Алан Гринспен 1926 жылы 6 наурызда Нью-Йоркте дүниеге келген. Оның жиһаз дүкенінде жұмыс істейтін анасы оны жалғыз өзі тәрбиелеген.
Болашақ экономист емес, жас Гринспен талантты музыкант болып, Нью-Йорктің атақты Джульярд музыка мектебінде кларнетте оқыған.
Ол аты аңызға айналған джаз саксофонисі Стэн Гетцбен бірге ойнап, кейін Генри Джером тобымен елді аралаған. Бұл кезбе өмір салты оған американдық бизнестің жұмысы туралы құнды практикалық түсінік берді.
Әріптестері кештерін марихуана шегумен өткізсе, Алан Гринспен экономиканы оқып, топтың есепшілігін жүргізді.
19 жасында ол Нью-Йорк университетіне экономика студенті ретінде түсіп, еркін нарықтың апостолына айналды, кейін экономикалық кеңесші және JP Morgan директорлар кеңесінің мүшесі болды.
1952 жылы Гринспен оңшыл жазушы және әлеуметтік философ Айн Рэндпен танысты, оның көзқарастары оған терең әсер етті.
Рэнд оны қараңғы, күңгірт костюмдерді ұнататындықтан «жерлеуші» деп атады.
Бірақ жас экономист оның қоғам жеке мүдделерді көздегенде тиімді жұмыс істейді деген сенімін қолдады.
1966 жылы жазған мақаласында ол «әлеуметтік мемлекетті» «үкіметтер қоғамның өнімді мүшелерінің байлығын тәркілейтін механизм» деп жариялады.
Эйзенхауэр рецессиясын сәтті болжағаннан кейін, Гринспен 1968 жылы Ричард Никсонға президенттік сайлау науқанында кеңес берді.
Кейін ол Экономикалық кеңесшілер кеңесінің басшысы болды.
Гринспен кейін президентті «қайғылы паранойя, мизантропия және цинизм» деп сипаттады, бірақ экономистің инфляцияны тежеудегі жетістігі Никсонның ізбасарларын таң қалдырды.
Джеральд Форд Гринспенді Экономикалық кеңесшілер кеңесінде қалдыруды сұрады, ал 1980-жылдардың басында Рональд Рейган оны зейнетақы жүйесін реформалау жөніндегі комиссияны басқаруға тағайындады.
1987 жылы тамызда Рейган оны АҚШ Федералдық резервінің төрағасы етіп тағайындады, және келесі жиырма жыл ішінде ол әлемдегі ең қуатты адамдардың біріне айналды.
1987 жылғы қазан айындағы акциялар бағасының 30%-дан астам төмендеуімен болған биржалық дағдарысты шебер басқаруы Гринспенге көптеген мақтаулар әкелді.
Оның экономикаға деген сенімділік білдіруі жүйкелерді тыныштандырып, арзан несие беру банктерді сақтап қалуға көмектесті.
Бұл тәсіл нарықтар дағдарысқа ұшыраған сайын қайта-қайта қолданылды. Кейін «сандық жұмсарту» деп аталған бұл әдіс 1980-жылдардағы жинақ және несие дағдарысы, Бірінші шығанақ соғысы, Мексика песо дағдарысы және 2008 жылғы жаһандық несие дағдарысы кезінде қолданылды.
Гринспен Джордж Буш әке тарапынан Федералдық резерв төрағасы болып қайта тағайындалды, бірақ президент кейін экономиканың баяу қалпына келуі оның қайта сайлану мүмкіндігін жойды деп шағымданды.
Билл Клинтон да Гринспенді қызметте қалдыруды сұрады. Бұл шешім ақталды, өйткені Гринспеннің басшылығымен 1990-жылдардың аяғында алтын өсу дәуірі басталды.
Гринспен кейін мемуарында Клинтонды «ұзақ мерзімді экономикалық өсуге тұрақты, тәртіпті назар аударғаны» үшін мақтады, ал кейбір республикалық әкімшіліктер мемлекеттік шығындарды бақылауды жоғалтты деп шағымданды.
Жұмыстан тыс уақытта сұр банкир шебер және ынталы теннисші болды.
Канадалық суретшімен алғашқы некесі бір жылдан аз уақытқа созылды, Гринспен тележұлдыз Барбара Уолтерспен кездесіп, 1997 жылы NBC тілшісі Андреа Митчеллге үйленді.