Тұрмұс Айядағы палестиналық американдықтар израильдік көшіп-қонушылардың шабуылдарының күрт өсуіне куә болуда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Тұрмұс Айядағы ешкімнің жері — АҚШ тулары аяқталатын жерден израиль тулары басталатын жерге дейінгі аралық. Бұл — коктейль Молотовамен өртелген бірнеше жүз метр топырақ, онда израильдік көшіп-қонушылар палестиналық ауыл тұрғындарына «бұл енді біздің жеріміз» дегенді білдіретін тас қойған.
Тасқа дейінгі жақта Тұрмұс Айя тұрғындарының ақ тастан салынған үйлері орналасқан. Олардың шамамен 80 пайызы АҚШ азаматтары — Нью-Йорк, Чикаго және Патерсоннан (Нью-Джерси) қайтып келген диаспора өкілдері. Олар жазда оралып, балаларын палестиналық мәдениетпен таныстырып, араб тілін үйретеді. Көпшілігі өздерін мақтан тұтатын американдық патриоттармыз деп санайды және балкондарына жұлдызды-жолақты туларды іледі.
Тасқа қарама-қарсы жақта — израильдіктердің заңсыз қонысы, гофрленген металл трейлерлер мен лашықтар. Ондағы жас жігіттер бүкіл Батыс жағалаудың иудейлердің жері екенін мәлімдейді.
Бұл қоныстар аңғардың арғы жағындағы Шило төбесіндегі елді мекеннен тарайды. Шилоға АҚШ-тың Израильдегі елшісі Майк Хакаби соңғы екі жылда екі рет барған. БҰҰ бұл елді мекенді халықаралық құқықты бұзу деп санайды.
Мұндағы адамдарға АҚШ-тың Батыс жағалауды өз жеріміз деп санайтын көшіп-қонушыларды қолдайтыны және американдық долларлар — яһуди қайырымдылық ұйымдары мен Израиль әскерін қолдауға бөлінген АҚШ бюджеті арқылы — израильдік жер басып алуды қаржыландырғаны ирониялық көрінеді. Шилоның АҚШ-пен тығыз байланысын ескере отырып, олар Тұрмұс Айяға шабуыл жасағандардың кейбірі американдықтар болуы мүмкін деп ойлайды.
«Тек Палестинада ғана американдық азаматтардың басқа американдық азаматтарға жер үшін шабуыл жасағанын көресіз», — дейді Тұрмұс Айя ауылдық кеңесінің төрағасы, 35 жыл бойы Калифорнияның Анахайм қаласында тұрған жартылай зейнеткер отбасылық заңгер Ясер Алкам. «Ешқандай күрес жоқ. Бір жақ шабуылдайды, екінші жақ өзінің шектеулі мүмкіндіктерімен қорғанады».
Зорлық-зомбылық тоқтаусыз. Түнде көшіп-қонушылар ауылды жол талғамайтын көліктермен аралап, оқ атып, айғайлап, терезелерге фонарь жарығын түсіріп, тұрғындарды қорқытады. Ауыл шетіндегі бір отбасыға жасалған соңғы шабуылда көшіп-қонушылар үйдің қабырғасына «Кек» деген сөзді бояумен жазған.
Зорлық-зомбылық пен қорқытуға қатысы бар деп айыпталғандардың арасында Амишав Мелет те бар. Оның ағасы өткен аптада басқа палестиналық ауылға көшіп-қонушылардың шабуылы кезінде қаза тапқан. Мелет яһудилер бүкіл Батыс жағалауды қайтаруы керек деп жария түрде мәлімдеген. Ол көшіп-қонушылар зорлығына қатысы бар деген айыптауларды жоққа шығарады.
«Менде оның суреттері бар», — дейді Алкам Мелет туралы. «Оның да менің суреттерім мен атым бар екеніне сенімдімін. Ол мені біледі, мен оны білемін... Ол мені ұстау уақытын күтіп жүрген шығар».
Трамп әкімшілігі Иранға назар аударғанымен, Израильдің Батыс жағалаудағы жер басып алуы Хакабиден ынталы қолдау тапты. АҚШ елшісі — евангелистік христиан, ол көшіп-қонушылар «Иудея мен Самария» деп атайтын басып алынған жерге иудейлердің талабын қолдайды.
Хакаби 2025 жылы тұрғындарға: «Президент Трамп бұл жерді жақсы көреді. Сендер жалғыз емессіңдер. Біз сендермен біргеміз, әлемнің көптеген адамдары да. Сендермен бірге болмағандар Құдаймен бірге емес», — деген.
Шабуылдар болған кезде Алкам көмек алу үшін Хакабидің елшілігіне хабарласады. Кейде американдық шенеуніктер көмектеседі, мысалы, шілде айының соңында израиль әскері Сиракуздан келген дәрігердің үйін басып алған кезде. Бұл дәрігер демократ конгрессмен Ро Ханнаны Тұрмұс Айяға сапары кезінде қабылдаған болатын. Алкам АҚШ елшілігінің әскерді кетіруде «үлкен рөл атқарғанын» айтады.
Алайда 2022 жылдан бері Батыс жағалауда тоғыз палестиналық американдық көшіп-қонушылар немесе израиль әскері тарапынан өлтірілді. АҚШ көбінесе көмектесе алмайды немесе зорлық-зомбылық кезінде көшіп-қонушылар мен әскерді тежей алмайды. Тампа-Бэйден келген палестиналық американдықты израильдік көшіп-қонушылар өлтіргеннен бір жыл өткен соң, көшіп-қонушылар оның отбасы мүшелері мен достарына, тіпті еске алу шарасына жиналған CNN тобына шабуыл жасады.
The Guardian сұрақтарына жауап бере отырып, Мемлекеттік департамент Батыс жағалаудағы барлық АҚШ азаматтарының консулдық қызметтерге қол жеткізе алатынын, «Батыс жағалаудағы кез келген тараптың зорлық-зомбылығын» айыптайтынын және «тұрақтылық пен қауіпсіздікті жақсарту туралы серіктестермен тұрақты диалог» жүргізіп жатқанын айтты.
«Президент анық айтқандай, Америка Құрама Штаттары Израильдің Батыс жағалауды аннексиялауын қолдамайды», — деді өкіл. «Тұрақты Батыс жағалау Израильдің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және осы әкімшіліктің аймақта бейбітшілікке жету мақсатына сәйкес келеді».
АҚШ араласқан сәттер Алкамды Вашингтон көшіп-қонушыларды тежеу үшін көбірек жасай алатынына сендірді.