АҚШ Тынық мұхит қолбасшылығының басшысы адмирал Сэмюэл Папаро дүйсенбіде Қытай мен басқа да тараптардың мәжбүрлеу әрекеттері аймақтық тұрақтылыққа қауіп төндіріп жатқанын айтып, АҚШ Үнді-Тынық мұхиты аймағында ешбір мемлекеттің үстемдік құруына жол бермейтінін ескертті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Адмирал Сэмюэл Папаро кейбір тараптар қорқыту мен мәжбүрлеуді ақтау үшін «заңдылық туралы жалған мәлімдемелерді» қолданып жатқанын айтты.
«Бұл заң үстемдігі емес. Бұл заң арқылы билік жүргізу. Заңның тәртіп құралы ретіндегі рөлі мен заңның шикі күш қаруы ретіндегі рөлі арасындағы айырмашылық — біздің заманымыздың басты айырмашылығы», — деді ол АҚШ Тынық мұхит қолбасшылығы ұйымдастырған Малайзиядағы аймақтық қауіпсіздік конференциясында бейнебайланыс арқылы сөйлеген сөзінде.
Папароның бұл мәлімдемесі Оңтүстік Қытай теңізіндегі шиеленіс жоғары болып тұрған кезде айтылды. Онда Қытайдың кең ауқымды теңіз талаптары Оңтүстік-Шығыс Азияның бірнеше елдерінің талаптарымен қабаттасып жатыр. Филиппин Қытаймен бірқатар қақтығыстардың ортасында болды, әсіресе даулы айдын айналасында, онда қытайлық және филиппиндік кемелер бірнеше рет бетпе-бет келді.
Манила Бейжіңді қауіпті маневрлер, су шашатын шабуылдар және Филиппиннің жеткізу миссияларына кедергі жасау әрекеттері деп айыптады. Қытай бұл айыптауларды жоққа шығарып, даулы су жолындағы аумақтық талаптарын қолдайды.
АҚШ бәсекелес егемендік талаптарында бір жақты ұстаным білдірмейтінін, бірақ навигация еркіндігін, халықаралық құқықты және мемлекеттердің өз құқықтарына сәйкес әрекет ету мүмкіндігін қолдайтынын айтты.
Папаро теңіз еркіндігі, теңіз қауіпсіздігі және ашық сауда аймақтық тұрақтылықтың кілті екенін атап өтіп, дауларды бейбіт жолмен шешу және барлық мемлекеттердің егемендігін құрметтеу Үнді-Тынық мұхиты тәртібін сақтау үшін маңызды екенін айтты.
«АҚШ бұл аймақтағы күрделі қауіпсіздік ортасын нақты түсінеді. Біздің ұстанымымыз бен ниетіміз айқын. АҚШ Қытайды қақтығыс арқылы емес, күш арқылы тежеп отыр», — деді Папаро. «Біз ешбір мемлекетке бұл аймақта үстемдік құруға немесе тәуелсіз мемлекеттердің қиындықпен қорғалған егемендік құқықтарын жоюға жол бермейміз».
АҚШ-тың Үнді-Тынық мұхиты қолбасшысы аймақ әлемнің геосаяси және экономикалық ауырлық орталығы болып қала беретінін, өсіп келе жатқан тұрақсыздық пен қауіпсіздік қиындықтары одақтастар мен серіктестер арасындағы ынтымақтастықтың маңыздылығын арттыратынын айтты.
Конференцияда бұған дейін Филиппиннің қорғаныс министрі Гилберто Теодоро өз елі Қытай тарапынан келген қауіпке қарсы тұруды және «тойтарыс беруді» жалғастыратынын мәлімдеді.
Теодоро кейінірек журналистерге Филиппиннің алаңдаушылығы Қытайдың Оңтүстік Қытай теңізіндегі әрекеттерінен тыс екенін, Бейжіңнің басқа аймақтардағы, соның ішінде Тынық мұхитына жақында баллистикалық зымыран ұшыруы оның кеңейіп келе жатқан қолжетімділігі мен өсіп келе жатқан әскери қатысуының дәлелі екенін айтты.
«Қытай барлық жерде... бұл алаңдататын мәселе», — деді ол.
Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерінің қауымдастығы (АСЕАН) мен Қытай арасындағы Оңтүстік Қытай теңізіндегі мінез-құлық кодексін әзірлеу бойынша келіссөздер айтарлықтай алға жылжығанын АСЕАН Бас хатшысы Као Ким Хорн конференция аясында айтты.
«Қарқын айтарлықтай артты және біз мінез-құлық кодексін аяқтауға әлдеқайда жақындадық», — деді Као. «Біз оны осы жылдың ішінде аяқтайтынымызға толық сенімдімін».