Антарктиданың батыс жағалауы қысқы теңіз мұзының Франция көлеміндей ауданынан айырылып, пингвиндер мен теңіз тіршілігіне, сондай-ақ әлемдік теңіз деңгейіне қауіп төндіруде. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сарапшылардың бірі Беллинсгаузен теңізіндегі мұздың жоғалуын «депрессиялық» деп атап, мұздың пайда болмауы өткен аптадағы материк түбегіндегі ыстық толқынды күшейткен болуы мүмкін екенін айтты. Бұл кезде күндізгі температура 15,4°C-қа жетіп, бұл орташа көрсеткіштен 20°C-қа жоғары болды.
Қазір Антарктидада қыс мезгілі, теңіз мұзы материк айналасында тез кеңейіп, қыркүйекте шарықтау шегіне жетеді. Бірақ спутниктік бақылаулар Антарктида түбегінің батыс жағындағы Беллинсгаузен теңізінің маусым айына қарай әдетте мұзбен жабылатынына қарамастан, толығымен дерлік мұзсыз екенін көрсетті.
Ғалымдардың айтуынша, аймақ 1991-2020 жылдар аралығындағы орташа көрсеткішпен салыстырғанда шамамен 650 000 шаршы шақырым (250 000 шаршы миль) теңіз мұзынан айырылған. Бұл Франция көлеміндей және Тасманиядан 10 есе дерлік үлкен аумақ.
«Мен алаңдаймын. Бұл депрессиялық», - деді Тасмания университетінің Антарктикалық теңіз мұзы жөніндегі сарапшысы, Австралиялық Антарктикалық бағдарлама серіктестігінің докторы Уилл Хоббс. «Маусым айында болғанымызға қарамастан, онда теңіз мұзының жоқтығы таңқаларлық».
Ол бұл аймақта теңіз мұзының төрт жыл ішінде үшінші рет өте төмен болғанын атап өтті. «Менің ойымша, біз бұдан былай онда теңіз мұзын көрмейміз. Болды», - деді ол.
Оның айтуынша, теңіз мұзының жоғалуы мұхиттағы өзгерістерге байланысты болуы мүмкін және ғалымдар ғаламдық жылынудың фактор болғанын анықтауға тырысуда. Бұл аймақ криль үшін маңызды - бұл аймақтағы түрлердің азықтық торының маңызды бөлігі. Криль әдетте қыста жыртқыштардан мұз астында жасырынып, балдырлармен қоректенеді.
10 маусымда бүкіл материк айналасында шамамен 11,4 миллион шаршы шақырым теңіз мұзы болды, ал осы күнге арналған ұзақ мерзімді орташа көрсеткіш 12,6 миллион шаршы шақырымды құрады.
Австралияның Метеорология бюросында Антарктика жағдайын бақылайтын доктор Фил Рейд Беллинсгаузен теңізі соңғы жылдары қыста да, жазда да «керемет жағалау әсеріне» ұшырағанын айтты. Ол аймақтың батысында Пайн-Айленд және Туэйтс мұздықтары орналасқанын - бұл материктің мұз жоғалуына және теңіз деңгейінің көтерілуіне негізгі үлес қосушылар екенін атап өтті.
Мұздықтардың алдындағы қалқымалы мұз қабаттары қорғаныс теңіз мұзы ұзақ уақыт бойы болмаса, тезірек бөлінуі мүмкін, бұл мұздықтардан мұздың жоғалуын тездетіп, болашақта әлемдік теңіз деңгейін көтеруі мүмкін.
Беллинсгаузен теңізінің жағалау сызығы 2022 жылдың соңында төрт колонияда мыңдаған император пингвин балапандарының «апатты көбею сәтсіздігі» кезінде өлімімен трагедия орны болды. Бұл оқиға БҰҰ кеңесшілерінің биылғы жылы түрді халықаралық қауіп төнген түрлер тізімінде «жойылып кету қаупі төнген» санатына көтеруіне ықпал етті.
Британдық Антарктикалық зерттеу орталығының пингвиндердің азаюын құжаттап жүрген ғалымы доктор Питер Фретвелл аймақтағы теңіз мұзының жоғалуы «пингвиндер, әсіресе императорлар үшін маңызды мәселе» екенін айтты. «Теңіз мұзы тым кеш пайда болып, тым ерте бөлінеді. Бұл көбею табысының төмендеуіне және түлеу орындарына ұзақ сапарларға әкеледі».
Адели пингвиндерінің саны да азайып, крабоед тюленьдері жазда тұрақты мұз табу үшін көшуге мәжбүр болуда.
Биылғы маусымда Антарктида түбегі бірнеше күн бойы экстремалды температураның көтерілуіне куә болды. Хоббс «ешкім есептемегенімен», ыстық толқын «теңіз мұзының жетіспеушілігінен нашарлаған» деп болжауға болатынын айтты. Теңіз мұзы әдетте солтүстіктен келетін жылы ауа ағынын салқындатуға көмектеседі.
Аргентинаның ұлттық метеорологиялық қызметінің ресми өкілдері түбектің солтүстік-шығыс шетіндегі Эсперанса базасы 5-6 маусымда шарықтау шегіне жеткен «экстремалды температура оқиғасын» бастан кешіргенін хабарлады. Тиісінше 15,4°C және 13,4°C максималды температура тіркелді, ал орташа тәуліктік максимумдар -6,2°C болды. Базадағы маусым айындағы алдыңғы температура рекорды 13,3°C 1998 жылы 12 маусымда белгіленген.