Англия мэрлері Энди Бернхэмнің деволюция бағдарламасы «бір қате шешімнен» күл-талқан болмауы үшін әлдеқайда қатаң ресми бақылауға алынуы керек. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Бұл туралы аналитикалық орталық мәлімдеді. Министрлер келесі айда Уайтхолл сыртындағы биліктің «түбегейлі өзгеруі» аясында аймақтық көшбасшыларға қосымша миллиардтаған фунт қаржыны бақылауға беру жоспарларын ұсынбақ.

2028 жылдан бастап мэрлер өз аймақтарында өндірілген табыс салығының бір бөлігін өздерінде қалдыра алады — бұл оларға ірі инфрақұрылымдық жобаларға қарыз алу мүмкіндігін кеңейтеді. Сондай-ақ 2027 жылдан бастап бизнес мөлшерлемелерін ұстап қалу және «туристік салық» арқылы қосымша қаражат жинау құқығы беріледі.

Зерттеушілері Бернхэм үкіметімен тығыз жұмыс істеген IPPR North бұл жоспарларды «батыл және ауқымды» деп құптап, оны «елді артқа тартқан ондаған жылдардағы зиянды шамадан тыс орталықтандыруды жоюға» қарай қадам деп бағалады.

Орталық мэрлерге табыс салығының 5% үлесін ұстап қалуға рұқсат беруді ұсынды. Бұл Уайтхоллдан жылына қосымша 3,8 млрд фунт шығарып, олардың бақылауындағы қаржыны шамамен екі есе арттырар еді.

Алайда аналитикалық орталық өкілеттігі артып келе жатқан мэрлер әлдеқайда қатаң қадағалауға алынуы керек деп мәлімдеді.

IPPR North өзінің 30 беттік баяндамасында: «Кез келген бір әкімшіліктің қате шешімі немесе дұрыс басқарылмаған қаржысы қоғамдық пікірді деволюцияға қарсы бұрып, ілгерілеуді жоққа шығару қаупін тудырады», — деп ескертті.

Оның ұсыныстары арасында ақшаның қалай жұмсалатынын және не әкелетінін тексеретін жаңа аймақтық аудит кеңселерін құру бар. Сондай-ақ әр аймақ үкімет департаменттерін басқаратын тұрақты хатшылар үлгісіне ұқсас аға бухгалтерлік қызметкердің қадағалауында болуы ұсынылады.

Лондон, Үлкен Манчестер және Уэст-Мидлендс сияқты ірі мэрлік әкімшіліктер «қаражатты теріс пайдалану, жемқорлық және лоббилік мүдделердің элиталық басып алуынан» қорғау үшін күшейтілген есеп беру комитеттерінің қадағалауында болуы керек, деді аналитикалық орталық.

Бұрынғы Үлкен Манчестер мэрі Бернхэм Уайтхолл сыртына билікті беруді өз үкіметінің өзегіне қойып, жылдам деволюцияның қозғаушы күші ретінде Манчестерде №10 North құрды.

Бернхэм премьер-министр болғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, шілдеде Кабинет кеңсесінің құжатында баяндалған ұсыныстар Англия аймақтарына биліктің қазіргі замандағы ең түбегейлі ауысуын білдірер еді.

Алайда жаңа және шағын біріккен әкімшіліктердің жұмыспен қамтуды қолдау, жергілікті көлік, тұрғын үй, инновация, жергілікті энергетика және мәдени инвестицияларды қамтитын осы кеңейтілген өкілеттіктерді қабылдау қабілетіне қатысты алаңдаушылық бар.

Кейбір мэрлік әкімшіліктер жақсы қалыптасқан болса, басқалары, мысалы, Халл мен Ист-Йоркширде және Үлкен Линкольнширде Reform UK басқаратын органдар, тек былтыр ғана құрылды. Оңтүстік жағалау мен солтүстік-батыс Англияда миллиондаған адамды қамтитын бірнеше жоспарланған мэрлік әкімшіліктер әлі құрылған жоқ.

Министрлер 28 қазанда күзгі бюджетпен бірге жарияланатын ақ кітапта Англия аймақтарына фискалдық деволюцияның уақыт кестесін ұсынуы тиіс.

IPPR North баяндамасының жетекші авторы Адити Шрирам Британия басқарылу тәсілінде «шешуші сәтте» тұрғанын және деволюцияның табысты болуы үшін есеп беру міндетті екенін айтты.

«Тым ұзақ уақыт бойы мэрлер қолдары артқа байлаулы күйде өсуді қозғауға мәжбүр болды, іс атқару үшін ақша мен рұқсатты Уайтхоллдан күтуге тәуелді еді», — деді ол. «Сыншылар дауысы қатты, саяси сенім әлсіреп барады, ал қоғам әрекетті көргісі келеді, сондықтан деволюция бағдарламасы сәтсіздікке ұшырауға құқылы емес».

Бернхэм премьер-министр болмас бұрын оған кеңес берген бұрынғы Қазынашылық министрі Джим О'Нилл баяндаманың алғысөзінде сыншылар деволюцияны «маңызсыз және салық төлеушілердің ақшасын ысырап етудің ықтимал көзі» деп жоққа шығаратынын айтты.

Бірақ ол бұл «скептиктерге» ең жақсы жауап ең көп халқы бар аймақтардың мэрлеріне ең үлкен өкілеттіктерді беру болар еді деді. «Бұл олардың жеңе алатын қабілеті, есеп беруге деген ұмтылысы және, әрине, Үлкен Манчестерде болғандай, батыл болуға деген ұмтылысы бар дегенді білдіреді», — деді ол.