Суданның жылдам қолдау күштері (RSF) өткен жылы Эль-Фашерді басып алу кезінде адамзатқа қарсы қылмыстар мен этникалық тазарту жасады деп Халықаралық Амнистия ұйымы мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұйымның сәрсенбіде жарияланған баяндамасында адам құқықтары жөніндегі ұйым RSF-тің кісі өлтіру, азаптау, зорлау, құлдыққа салу және жыныстық құлдық сияқты қылмыстары бейбіт тұрғындарға қарсы кең ауқымды және жүйелі шабуылдың бөлігі болғанын және адамзатқа қарсы қылмыс болып табылатынын айтты.
Баяндамада Амнистия RSF-ті Солтүстік Дарфур штатындағы қалаға жасалған шабуылдар кезінде балаларды әдейі нысанаға алды деп айыптады.
Қазан айының соңында әскерилендірілген күш Дарфур аймағындағы Судан қарулы күштерінің соңғы тірегі болған Эль-Фашерді 18 айлық қоршаудан кейін басып алды. Бұл қатыгез басып алу кең таралған қырғындармен ерекшеленді, ондаған мың адам қаза тапты.
Ақпан айында БҰҰ-ның тәуелсіз фактілерді анықтау миссиясы RSF-тің Эль-Фашерді басып алуы араб емес қауымдастықтарға қарсы «геноцид белгілерін» көрсеткенін айтты.
Баяндама үшін Амнистия 247 адаммен, оның ішінде қаладағы және оның маңындағы ұрыстардан аман қалған 208 адаммен сұхбат жүргізді. Ол сондай-ақ құжаттық және бейне материалдарды талдап, Солтүстік Дарфурдан алынған спутниктік суреттерге талдау жасады.
Амнистия RSF 2024 жылдың ортасы мен 2025 жылдың соңы аралығында Эль-Фашерде және оның маңында соғыс қылмыстарын жасады деген қорытындыға келді. Ол әскерилендірілген күш араб емес бейбіт тұрғындарды жиі нысанаға алғанын және шабуылдарда қорлайтын және адамдық қасиетін төмендететін тілді қолданғанын анықтады. Амнистия RSF этникалық негізде қудалау түріндегі адамзатқа қарсы қылмыс жасады деген қорытындыға келді.
Адам құқықтары жөніндегі ұйым RSF-тің 2024 жылғы желтоқсан мен 2025 жылғы наурыз аралығында араб емес этникалық топтар мекендейтін Абу Зереганы қоса алғанда, қалалар мен ауылдарды жоюы этникалық тазартуға сәйкес келетінін айтты.
Баяндамада әскерилендірілген күш жасаған зорлық-зомбылық сансыз балаларды жетім қалдырғаны және жүздеген мың басқаларын қоныс аударуға мәжбүр еткені, оларды шабуылдар кезінде немесе қашу кезінде өлімге және жарақатқа ұшыратқаны айтылды.
Амнистия Халықаралық ұйымының бас хатшысы Агнес Калламар: «Судандағы соғыс – бейбіт тұрғындарға қарсы соғыс. RSF қаланы қоршауға алған кезде Эль-Фашердегі бейбіт тұрғындардың басына түскен қасірет туралы әлемге ескерту жасалды. Бұл адамзаттың ар-ұжданына дақ», – деді.
Баяндамада халықаралық құқықтың елеулі бұзушылықтарына жауапты үш RSF командирі аталды: генерал-майор Гедо Хамдан Ахмед Мохамед («Абу Шок» деген атпен белгілі), подполковник Аббас Хатер Бахтит және командир Аль-Фатех Абдулла Идрис («Абу Лулу» деген атпен белгілі).
Судандағы азаматтық соғыс 2023 жылдың сәуірінде генерал Абдель Фаттах әл-Бурхан басқаратын Судан қарулы күштері мен генерал Мохамед Хамдан Дагало (Хемедти деген атпен белгілі) басқаратын RSF арасындағы билік үшін күрес астана Хартумда зорлық-зомбылыққа ұласқан кезде басталды.
Ұрыстар жүздеген мың адамның өмірін қиды және одан да көп адамды қоныс аударуға мәжбүр етті.
Амнистия дереу атысты тоқтатуға және бейбіт тұрғындарды қорғау үшін халықаралық күштерді шұғыл орналастыруға шақырды.
Калламар: «Халықаралық қоғамдастық алаңдаушылық білдіруден асып, бейбіт тұрғындарды қорғау үшін нақты қадамдар жасауы керек, жазасыздық циклін бұзуы керек», – деді.