Амелия Эрхарт ұшағының қалдықтарын Тынық мұхитындағы шалғай аралдан іздеу қатал ауа райына байланысты бірнеше күнге тоқтатылғаннан кейін қайта жалғасты. Зерттеушілер тобы Кирибати құрамындағы Никумароро аралына барып, авиатордың жоғалу жұмбағын шешуге үміттеніп, атолл лагунасында әуе суреттерінен байқалған «Тараиа нысаны» деп аталатын нысанды зерттеуде. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
1937 жылы әлемді айналып ұшуға әрекеттенген американдық пионер жоғалып кетті, бұл оның тағдыры туралы ондаған жылдарға созылған болжамдарға негіз болды. Алайда теңіз толқыны мен қатты жел үш күн бойы топты зерттеу кемесінде қалуға мәжбүр етті, тек жексенбіде ауа райы жақсарды.
«Біз ақыры кемеден түсіп, Никумаророго қонуға мүмкіндік алдық», — деді экспедиция құрамындағы технология маманы Сириша Бандала «Марин Майнику» кемесінің палубасынан бейнежазбада.
Зерттеушілер өткен аптада адамдар тұрмайтын атоллға келіп, қызығушылық тудырған аймақты су астында зерттеуді бастады. Бірақ Тынық мұхитындағы күшті Эль-Ниньо жағдайларынан туындаған ауа райы үш кезеңнің екіншісін бастауға кедергі келтірді, онда су асты нысандарының тереңдігі анықталып, шөгінділер қазылады.
«Бүгін бәрін бітіруге тырысып жатырмыз», — деді Бандала. «Экипаж өте қуанышты».
Эрхарт 1937 жылы 2 шілдеде Папуа-Жаңа Гвинеяның Лаэ қаласына жеткенде, өзінің екі қозғалтқышты Lockheed Electra ұшағымен Калифорниядан Оңтүстік Америка, Африка және Азия арқылы сәтті ұшып өткен болатын. Одан әрі ол навигаторы Фред Нунанмен бірге Гавайиге, содан кейін Калифорнияға оралуды жоспарлаған. Бірақ ұшақ отын құю үшін Никумаророға жақын орналасқан Хоуленд аралына бару кезінде із-түзсіз жоғалды.
Бір теория бойынша, Эрхарт абайсызда Никумаророго бағыт алып, ұшағын суға қондырып, қаңғыбас ретінде қайтыс болған. «Тараиа нысанының» суреттері — Пердью университетінің айтуынша, ол 1938 жылғы фотографияларда көрінеді — таяз суда жатқан шағын ұшақтың қалдықтары болуы мүмкін, дегенмен басқа зерттеушілер күмәндануда.
Экспедицияға деген қызығушылық Жаңа Зеландияның Әуе күштері мұражайын жұма күні Никумаророның бұрын көрінбеген барлау суреттерін жариялауға итермеледі. 1938 жылы гидроұшақтан түсірілген ақ-қара слайдтарда Тараиа нысаны анық көрінбесе де, оларда 1929 жылы дауыл кезінде аралға соғылып, 11 адамның өмірін қиған британдық сауда кемесі SS Norwich City-дің құлаған қалдықтары бейнеленген.
Пердью университеті АҚШ-тағы Archaeological Legacy Institute (ALI) ұйымымен бірлесіп экспедицияны басқаруда және бұл оқиға аралдың айналасындағы қауіптерді көрсететінін айтты. Атолл лагунасына кіру үшін қайық 1963 жылы британдықтар рифте жасаған тар саңылаудан өтуі керек — бұл аралдың соңғы рет қоныстанған уақыты. Бірақ университеттің айтуынша, жексенбіге дейін арал маңында 27 узелге (31 миль/сағ) дейінгі жел екпіні тасымалдаушы қайықты толқындар рифке соғуы мүмкін еді.
Алайда университет Norwich City қалдықтары зерттеушілердің теориясын растауы мүмкін деп санайды. Пердью Флоридадағы 15 жастағы жасөспірім ұшқыш жоғалғаннан кейін көп ұзамай әкесінің қысқа толқынды радиосынан Эрхарттың «Нью-Йорк Сити» деп қайталаған дауысын естігенін хабарлағанын айтты. Қаңғыбас теориясын жақтаушылар бұл Эрхарттың өз орнын Norwich City маңы деп көрсетуін дұрыс түсінбеу болуы мүмкін деп дәлелдейді.
Үш күндік кідіріс салдарынан зерттеу тобы далалық жұмыстарын аяқтау үшін экспедиция уақытын ұзартты және әзірге Эрхарт ұшағының перспективалы дәлелдерін тапқанын хабарлаған жоқ. ALI директоры Рик Петтигрю топ экспедицияға деген әлемдік қызығушылықты білетінін және нәтижелерді «мүмкіндігінше тезірек» бөлісетінін айтты. Пердью ауа райы нашарлағанға дейін Тараиа нысанын бірнеше күн ішінде анықтай алатынын болжаған.
Зерттеушілер бұрын Эрхарт жоғалған уақытта аралда адамның болғанын дәлелдейтін іздер тапқанымен, кейбір скептиктер Тараиа нысаны жай ғана атоллдан лагунаға құлаған ағаш болуы мүмкін деп санайды. Оның Electra ұшағын табуға бұрынғы әрекеттер де нәтижесіз аяқталды. 2024 жылы зерттеушілер тобы сонар бейнелеу арқылы Хоуленд аралының маңында шамамен 4 877 м (16 000 фут) тереңдікте тапқанын айтты, бірақ кейін ол тау жынысы екені расталды. Сол сияқты, 2019 жылы Никумароро маңында судан шығып тұрған шасси болуы мүмкін фотографияны зерттеу экспедициясы да ештеңе таппады.