Threads әлеуметтік желісінде қазақстандықтар Есік қорғанынан табылған «Алтын адамның» ер адам болғанына күмән келтірді. Пайдаланушылардың айтуынша, ғалымдар арасында сақ жауынгерінің жынысы туралы әлі күнге дейін бірыңғай пікір жоқ. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ноэль Шаяхметовтың сенсациялық тұжырымы
Пост авторының айтуынша, 1970 жылы тұңғыш қазақ антропологы Ноэль Шаяхметов Есік қорғанынан табылған сүйектерді зерттеп, сенсациялық қорытындыға келген: алтын сауытта 16 жасар жауынгер қыз жатқан. Алайда сол кездегі кеңестік академиялық басшылық Шаяхметовтың болжамын қатаң түрде қабылдамаған.
XXI ғасырдағы зерттеулер
XXI ғасырда тәуелсіз зерттеушілер атақты Есік күміс тостағанындағы жазуны оқып шығып, ол «жауынгердің қызы» дегенді білдіреді деп мәлімдеді.
Автордың сауалы
Threads-те автор былай деп сұрақ қойды: «Шаяхметовтың өзі әрқашан ғылым шеңберінде әрекет етіп, бізге Махамбеттің, Құрманғазының және Қобыланды батырдың бейнелерін қайтарды. Бірақ басты мәселе әлі күнге дейін ашық. Сіздер қалай ойлайсыздар: неге ресми ғылым Шаяхметовтың дәлелдері мен Есік тостағанындағы «жауынгердің қызы» деген жазуға қарамастан, «ханзада» бейнесіне соншама берік ұстасады?»
Пікір қалдырушылардың ұсыныстары
Пікір қалдырушылар мұндай алтын жауынгерлер көп болған, алайда қорымдардың көбісі тоналған деп болжады. Сонымен қатар басқа пайдаланушылар «Алтын адамның» сүйек қалдықтарына жасалған ДНҚ талдауы еркектің Y-хромосомасының бар екенін растағанын еске салды.
«Мен әрқашан Алтын адам ер адам үшін, әсіресе жауынгер үшін кішкентай деп ойлайтынмын», — деп жазды бір пайдаланушы.
«Иә, білеміз, бас киімі сірә саукеле», — деп болжады автор.
Басқа пайдаланушылар бұл даулардың мәнін түсінбейтінін айтып, «Алтын адамның» жынысы соншалықты маңызды емес деп атап өтті, өйткені мұндай артефактілер бүкіл Қазақстан бойынша табылған.
Ғылыми деректер
Еске салайық, биыл генетиктер «Алтын адамның» ДНҚ-сын алғаш рет зерттеп, оның жынысы мен тайпасын анықтады. Science Advances журналында жарияланған ғалымдардың деректері бойынша, атақты артефакт сақ тайпасынан шыққан ер адамға тиесілі болған.
Жерлеу біздің дәуірімізге дейінгі 400–300 жылдармен мерзімделген. Есік қорғанынан сондай-ақ 4 мыңнан астам алтын әшекей, қару-жарақ және күміс тостаған табылған.
Бұған дейін «Курсив» Қасым-Жомарт Тоқаев Бельгия королі мен королевасына Астанадағы Ұлттық мұражайда «Алтын адамды» көрсеткенін жазған болатын.