Алматылық Даурен Жолдасбаев фридайвингпен айналысып, экзотикалық елдерге тур ұйымдастыру арқылы миллиондаған табыс тауып отыр. Ол старттық капиталсыз, шетелдік ұйымдастырушылардың жалақысымен және Мальдивтегі бір сәтті лагерьмен бастаған. Бүгінде оның Exotic Tours туристік агенттігінде күту тізімі, 200 адамнан тұратын жабық қауымдастық және жаппай агенттіктер ойламайтын маршруттар бар. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қазақстандықтар саяхат туралы ойлағанда, ең алдымен Түркия, Вьетнам немесе Таиланд сияқты бағыттарды еске алады, алайда Жолдасбаевтың агенттігі көпшілік біле бермейтін елдерді таңдайды. Мысалы, Тонга (Океаниядағы ел). Қазақстандық бұл экзотикалық елге турларды тіпті жарнамалаған да жоқ. Барлық орын екі күнде таусылып, күту тізіміне сегізден астам адам жиналып, екінші топ ашуға тура келді. Туроператорлар жылдар бойы клик үшін төлейтін нарық үшін бұл керемет болып көрінеді. Дауреннің түсіндіруі қарапайым: адамдардың өздері осы бағытты жасауды сұраған.
Exotic Tours негізін қалаушы Алматыда тұрады, фридайвингтен сабақ береді және ай сайын жеті–жиырма күндік экспедицияға шығады. Оның клиенттері – қалыпты курорттардан шаршаған кәсіпкерлер, банк мамандары және басшылар. Олар бес ұшу және жолда алты күн болатын маршрут үшін $6 000-нан (шамамен 2 704 200 теңге) астам төлеуге дайын, тек бірнеше сағатты итарқа киттердің жанында өткізу үшін. Мұндай бизнес қалай құрылады, ол немен табыс табады және клиенттер неге атын білмейтін «құпия елге» ұшуға келіседі, Даурен «Курсивке» берген сұхбатында айтты.
Жол бизнес-жоспардан емес, құмарлықтан басталды. Фридайвингпен Даурен 2015 жылы айналыса бастады, екі жылдан кейін нұсқаушы болды. 2018 жылы оның Ресейде тұратын жеке жаттықтырушысы Мальдивке барып, лагерь өткізуді ұсынды. Жаттықтырушы киттерге экспедициялар ұйымдастыратын және дельфинарийлерде касаткаларды ұстауға қарсы Team Trip саяхат агенттігімен жұмыс істеді.
Формат «отбасылық лагерь» деп аталды. Әр топта міндетті түрде фридайв-нұсқаушы және биолог болды. Даурен мұндай лагерьлерді қатарынан екі маусым, 2018 және 2019 жылдары өткізді және осы уақыт бойы жалдамалы жұмыс істеді: ресейлік ұйымдастырушылар оған жалақы төледі. Ақша басты нәтиже емес еді. Екінші жылы ол топ жетекшісі болып тағайындалды және бәріне жауап бере бастады: ұшатын адамдарға және оларға бағдарламаны қамтамасыз ететін командаға.
«Мен бұл өте керемет бағыт деп шештім. Маған бұнымен айналысу ұнайды, менің қолымнан жақсы келеді», – деп еске алады ол. Бұл шешім келесі жылдарды айқындады.
2019 жылы досымен бірге Даурен шкиперлік құқық алды (желкенді немесе моторлы яхтаны өз бетінше жалдауға және басқаруға құзыреттілікті растайтын құжат). Яхтинг екінші бағыт болды: ол адамдарға желкендерді көтеруді, яхтаны басқаруды және айлаққа тоқтауды үйретті. Кейін Ликия жолындағы (Түркиядағы аңызға айналған жаяу маршрут) хайкинг пайда болды. Осы екі бағдарламаны бір маршрутқа біріктірді: бір апта жаяу жорық, содан кейін бірден бір апта яхтада.
2020 жылдан бастап ол Алматыдан топтар жинай бастады. Бұған дейін оның рейстеріне негізінен ресейліктер ұшатын, өйткені бәрі ресейлік агенттік айналасында құрылған еді. Енді ол қазақстандықтарға өзімен бірге баруды ұсынды. Ресейліктер, алайда, жоғалып кетпеді. Турлар туралы ақпарат ашық, және Ресейден келген жігіттер өз қаласынан ұшып, қосылуға бола ма деп өздері жазып отырды. Жауап әрқашан бірдей болды: әрине. Тек бағасы өзгерді, өйткені Қазақстаннан ұшу оған кірмеді.
Осы кезеңде Дауреннің серіктесі досы болды, ол кейін істен кетіп, әйелімен бірлескен жұмысты жалғастыруды ұсынды. Даурен онымен тіл табыспағанын адал мойындайды. Таңдау аз болды: істен шығу немесе өз жолымен жүру. 2023 жылы ол өз компаниясын ашты. Содан бері ол жеке бренд, яғни Exotic Tours құрып келеді.
Старттық капитал туралы сұраққа Даурен күтпеген жауап береді: ол болмады. «Қандай салымдар? Мен ең алдымен өзіме, оқуыма, шкиперлік оқуыма салдым», – дейді ол.
Алғашқы авторлық турлар қарапайым формула бойынша жұмыс істеді. Даурен өз гонорарын, билеттерді, тұрғын үй мен тамақты есептеп, соманы қатысушыларға бөліп, бір адамға арналған бағаны алды. Бес, жеті, он адамнан тұратын топтар үшін құны осылай қалыптасты. Басты ереже – минусқа кетпеу.
Кейде ол бұл ережені әдейі бұзды. Егер рейске үш немесе төрт адам билет сатып алуға дайын болса, ол өзіне: «кішкентай топпен болса да, ұшамыз» деп айта алатын. Мұндай тур бір тиын табыс әкелмеуі мүмкін, ал ең жақсы жағдайда өзін-өзі ақтады. Бірақ ол өтті, және адамдар бүкіл жоба басталған эмоциялармен оралды.
Соңғы жылдары бәрі өзгерді. Бүгінде компания маршруттарды бір жыл алдын жоспарлайды және өз ақшасын салады: сәтті күндерді бекіту үшін яхта жалдауға алдын ала төлем жасайды және әуе билеттерін алдын ала сатып алады. Сомалар бір маршрутқа $30 000-нан (шамамен 13 миллион теңге) басталады. Жинақталған сұраныс осылай тәуекелге баруға мүмкіндік береді: команда орындар сатып алынатынын біледі.
Компания тарихындағы ең сәтті кезең қатарынан екі турға келді. Даурен бірінші топпен ұшып, орнында екіншісін күтіп, оны өткізіп, онымен бірге Алматыға оралды. Пайда $30–35 мың (13-15 миллион теңге) болды. Ол бұл дәл пайда екенін, табыс емес екенін бөлек нақтылайды.
Тревел-маркетологтар ашпайтын тиімділік құпиясы: ең жақсы жарнама – жабық чаттағы хабарландыру. Exotic Tours жаңа маршруттарын алдымен компания бірге саяхаттағысы келетін және оған сенетін тар шеңберге көрсетеді. Егер орындар қалса, тур туралы әлеуметтік желілер біледі, содан кейін ғана қажет болса, ақылы жарнама іске қосылады.
Тонга тарихы бұның қалай жұмыс істейтінін көрсетті. Жарнама мүлде іске қосылмады. Жақын шеңбердегі адамдар бұл бағытты көптен күткен, және хабарландыру пайда болғанда, орындар екі күнде жоғалды. Сонда күту тізімі жасалды. Онда сегізден астам адам жиналғанда, екінші топ жарияланды, және ол да бірде-бір жарнамалық теңгесіз жиналды.
«Бұл жарнаманы біз іске қоспадық, біз жай ғана Тонгаға тобымыз дайындалып жатыр деп жарияладық», – деп түсіндіреді Даурен. Қалаушыларға келесі маусымға қатысуды брондау ұсынылды.