Алматыдағы атақты «Три богатыря» тұрғын үй кешенінің тұрғындары бұрынғы «Искра» кинотеатрының орнында жүргізіліп жатқан демонтажға наразылық білдірді. Олардың айтуынша, үш аптаға жуық уақыттан бері ауыр техниканың жұмысынан үйлер дірілдеп жатыр. Қазір олар жұмысшылардың көтергіш элементтерді зақымдауынан үйлер шыдамай құлауы мүмкін деп қорқады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұған дейін бұрынғы кинотеатр ғимаратында фитнес-орталық жұмыс істеген, ол тұрғындарға ерекше қиындық келтірмеген. Барлығы шамамен үш апта бұрын өзгерді. Алдымен адамдар спортзал жабылғаннан кейін жабдықты бөлшектеп, ғимаратты жөндеуге дайындап жатыр деп ойлады.
Бірақ кейін үйлер дірілдей бастады. Тұрғындар бірнеше рет дірілді жер сілкінісі деп қабылдады. Сілкіністер жер астынан емес, цокольдік бөлмеден келе жатқанын түсінгенде, олар не болып жатқанын көру үшін төмен түсті. Онда олар ауыр техника мен үйді ұстап тұрған бетон арқалықтарды және басқа да элементтерді бұзып жатқан жұмысшыларды көрді.
Арсен Татаев 2000 жылдан бері 12-қабатта тұрады. Ол бұрын жер сілкінісі кезінде үй үшін алаңдамайтынын айтады: ол кеңес кезінде сейсмикалық тұрақтылықты ескере отырып арнайы жобаланған. Енді оның айтуынша, жұмыстардан болатын діріл біріншіден соңғы қабатқа дейін сезіледі.
«Бұл Алматыдағы ең тұрақты үйлердің бірі. Мұнда әрбір бөлшек мұқият тексерілген, егер іргетасты ұстамаса, тұрғын үй кешені әлі ұзақ тұрар еді. Ал олар (жұмысшылар – Ред.) өз жұмыстарымен оның құрылымын бұзып жатыр. Бұған дейін мен тұрғын үй кешенінің сейсмикалық тұрақтылығы үшін ешқашан алаңдамағанмын», – дейді Арсен.
Қазір ғимараттан үнемі бетон шығарылып жатыр. Татаевтың айтуынша, жұмысшылар арматураға жеткен, ал ауыр техника ішінде жұмысын жалғастыруда. Оны ең қатты қорқытатыны шу емес, мұның бәрі тұрғын пәтерлердің дәл астында болып жатқаны.
«Мен көршілерім үшін, балаларым үшін қорқамын. Жұмысшылар трактормен бәрін қағып жатыр. Әрбір тұрғын шағын жер сілкінісін сезінгенде, бұл көтергіш құрылымдарға айқын әсер етеді. Бұл өте қауіпті», – дейді Арсен.
Сонымен қатар, тұрғындар болашақ скалодром және ол үшін үй астында жүргізіліп жатқан демонтаж туралы алдын ала ешкім ескертпегенін мәлімдейді. Олар мәселені анықтауға тырысқанда, оларға ғимарат бөлек ғимарат болып саналатынын көрсететін құжаттарды ғана көрсетті.
Тұрғын үй иелері қауымдастығының төрағасы Ирина Шмалько бұл бірнеше жыл бұрын анықталғанын айтады. Бұрынғы ғимарат иесімен (сол кезде фитнес-орталық жұмыс істеген) сот дауы кезінде тұрғындарға 2017 жылғы ҚазҰҒЗИ қорытындысы көрсетілген. Онда бұрынғы «Искра» бөлек ғимарат ретінде көрсетілген. Қазір ғимараттың қазіргі иесінің заңгерлері де осы құжатқа сілтеме жасайды (тек телефон арқылы, олар бетпе-бет кездескен жоқ).
«Қазір сатып алған меншік иесі жертөле бөлек тұрған ғимарат деп, бізге қатысы жоқ дейді. Бірақ барлық коммуникация біздің үй арқылы өтеді. Қалайша бөлек ғимарат, олар біздің үйлеріміздің дәл астында», – дейді Шмалько.
Сол уақытта ауладағы жағдай полицияға жетті. Тұрғындар бұрынғы кинотеатрдың жанына не болып жатқанын анықтау үшін жиналғанда, біреу (жұмысшылар болуы мүмкін) патруль шақырды. Полицей алдымен мәселенің не екенін түсінуге тырысып, тұрғындарды тыңдап, бәрін шешуге уәде беріп, бәрін тарауды сұрады.
Ал болашақ скалодром ғимаратының дәл үстінде Археология мұражайы орналасқан. Оның қызметкерлері де төменде ауыр техника жұмыс істегенде сезеді. Археология институты мен мұражайдың шаруашылық меңгерушісі Анарали Абуовтың айтуынша, шу мен діріл қызметкерлерге жұмыс істеуге кедергі келтіреді. Ал мұқият қарасаңыз, қабырғаларда кейбір жерлерде сылақ түсіп, жарықтар пайда болған.
«Трактор жұмыс істегенде ғимарат көтеріліп, төмен түсіп жатқандай сезім болды. Әрине, бұл жұмысқа кедергі келтіреді. Шу бар, ал бізде ғылыми-зерттеу жұмысы», – деді Абуов.
Біз бұрынғы кинотеатр ғимаратымен қазір кім айналысып жатқанын анықтауға тырыстық. Жұмыстарды жүргізіп жатқан ЖШС-нің заңгері тұрғындарға келуі керек еді, бірақ келмеді. Сонымен қатар, тұрғындар мен ТҮИ төрағасы компания олармен сөйлесуден қашатынын айтады. Келуге уәде бергеннен кейін оның заңгері де қоңырауларға жауап беруді тоқтатты.
Сол уақытта Алматының Қала құрылысын бақылау басқармасы жағдайды өте қысқаша түсіндірді:
«Объект бойынша жоспардан тыс тексеру басталды. Оның нәтижелері туралы қосымша хабарлаймыз».
«Три богатыря» тұрғын үй кешені Алматыда 1970–1971 жылдары сол кездегі Ленин даңғылын (бүгін Достық даңғылы) қайта жаңарту кезінде пайда болды. Үш 12 қабатты мұнара ортақ стилобатпен біріктіріліп, олардың арасында ғимараттарды өзара байланыстыратын және сейсмикалық жүктемелерді бөлуге көмектесетін металл қаңқа жасалды.
Кешеннің төменгі бөлігінде басынан бастап «Искра» кинотеатры орналасты. Ол 1973 жылы ашылып, әрқайсысы 330 орындық екі залы болды. Кинотеатрдың үстінде Археология мұражайы мен Археология институты орналасты. Кейінірек «Искра» жабылып, оның ғимараттары басқа мақсаттарға пайдаланыла бастады, соның ішінде фитнес-орталық жұмыс істеді.
Қазір «Три богатыря» жертөлесіндегі жұмыстар ғимараттың тұрақтылығына әсер етпейді деп үміттенуге болады. Бұның қалай аяқталатыны және тұрғын үйлердің дәл астындағы демонтаж қандай салдарға әкелуі мүмкін екені әзірге белгісіз.