Президент Дональд Трамп АҚШ-қа Венесуэланың стратегиялық мұнай кен орындарын бақылауға беретін келісімді «тарихтағы ең үлкен» деп атады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Оңтүстік Америка елінен тыс жерде аз танымал North American Blue Energy Partners (Nabep) компаниясы құрамында шамамен 65 млрд баррель мұнайы бар 17 мұнай кен орнын өндіру мен сатуды бақылайтын болады. Бұл келісім көптеген сұрақтар туғызды.
Осы келісімнің ортасында Барбадоста тіркелген фирманы басқаратын венесуэлалық мұнай магнаты Алехандро Бетанкур Лопес тұр. 46 жастағы бизнесмен Венесуэла үкіметімен қайтыс болған президент Уго Чавес тұсынан бері бизнес жүргізіп келеді.
Алайда ол бес түрлі елде тергеуге іліккен. Ол бұрын кінәсін жоққа шығарған және ешқашан қылмыстық іс бойынша сотталмаған.
Леопольдо Алехандро Бетанкур Лопес 1980 жылы ақпанда Венесуэла астанасы Каракаста орта тап отбасында дүниеге келген. Ол Массачусетс штатындағы Саффолк университетін бітірген, оның байлығы шамамен 2,6 млрд долларға (1,9 млрд фунт стерлинг) бағаланады.
Оның түйіндемесінде табысқа «кәсіпкерлік рух» арқылы жеткені айтылғанымен, оның мансабын бақылап жүрген венесуэлалық журналистердің пікірінше, бәрі Каракастағы жеке діни мектеп Instituto Cumbres de Caracas сабақтарында жасалған байланыстардан басталған.
2011 жылдан бері Бетанкурды бақылап келе жатқан венесуэлалық журналист Алек Бойдтың айтуынша, бизнесмен мектепте кейіннен Electricidad de Caracas президенті, энергетика вице-министрі және мемлекеттік мұнай компаниясы Petróleos de Venezuela (PDVSA) басшысы болған адамның ұлы Хавьер Альварадо Пардимен жақын дос болған.
«2009 жылы, электр энергиясы дағдарысының шыңында, Альварадо Бетанкур мен оның серіктестерін әкесіне таныстырып, олардың электр энергетикасы саласында тәжірибесі болмаса да, мәселені шеше алатынына сендірді», - деді Бойд.
Сол уақытта Бетанкур немере ағасымен бірге құрған инженерлік фирма Derwick Associates тендерсіз берілген 12 мемлекеттік келісімшартқа ие болды, жалпы сомасы 5 млрд доллар. Көп ұзамай ол және Венесуэла үкіметімен бизнес жүргізетін басқа да жас кәсіпкерлер «боличикос» деп аталды - бұл Чавестің социалистік революциясына қатысты «боливариандық» және «чикос» (бала) деген сөздерді біріктіретін сленг.
«Бұл терминді БАҚ ойлап тапты, ол ортақ қасиеті тек табыс болып табылатын жас тобын сипаттау үшін қолданылады», - деді бизнесменнің АҚШ-тағы заңгері Джон Сейл BBC News Mundo-ға.
Derwick Associates барлық электрлендіру жобаларын аяқтағанын мәлімдеді. Бірақ Transparency Venezuela және Organized Crime and Corruption Reporting Project сияқты сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұйымдар бірнеше жобаның аяқталмағанын немесе қате орындалғанын алға тартады.
Transparency Venezuela-ның 2018 жылғы есебінде Derwick-ке берілген 11 жобаның құны 2,1 млрд доллар болуы керек еді. Егер бұл дәл болса, үкімет 138%-ға артық төлеген болар еді. Бетанкурдың заңгерлері бұрын артық төлем туралы айыптауларды саяси себепті жала жабу деп жоққа шығарған.
Сынға қарамастан, Венесуэла билігі көп ұзамай Derwick-ке мұнай өнеркәсібіне кіруге рұқсат берді. Бірақ Бетанкурдың бизнесі тек Венесуэламен шектелмеді. 2010 жылдардың ортасында ол испандық күннен қорғайтын көзілдірік компаниясы Hawkers-тің үлесін сатып алып, 2016 жылы оның негізгі акционері және президенті болды. Ол сондай-ақ Швейцария мен Африкадағы банк мекемелерін сатып алды.
Transparency Venezuela-ның зерттеулеріне сәйкес, бүгінде Бетанкурдың бизнес желісі 16 елде шамамен 50 компанияны қамтиды.
2013 жылы АҚШ-тың Венесуэладағы бұрынғы елшісі Отто Райх американдық сотқа Бетанкур мен оның екі серіктесіне қарсы «венесуэлалық шенеуніктерге келісімшарттар беру үшін үлкен сомалар төлегені» үшін сотқа шағым түсірді. Дипломаттың шағымы бес жылдан кейін қабылданбады, бірақ бизнесменнің заңдық проблемалары жойылған жоқ.