Ұлыбританияның жақында бітірген түлектерінің мансап жолын егжей-тегжейлі зерттеу бұрын жоғары сұранысқа ие компьютерлік ғылым және экономика мамандықтарының студенттеріне жасанды интеллект әсер етіп жатқанын көрсетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сенбі күні жарияланған 2027 жылғы Guardian University Guide үшін алынған деректер былтырғы жылы түлектер арасында кодтау және бағдарламалық жасақтама әзірлеу ең жылдам құлдыраған кәсіп түрлері болғанын көрсетеді. Сонымен қатар экономистер мен басқару консультанттары сияқты қаржы санаттарындағы жоғары жалақылы лауазымдарға түлектерге деген жұмыс берушілердің сұранысы да төмендеген.
Сарапшылардың айтуынша, осы салаларда жұмыс істегісі келетін түлектер жасанды интеллекттің қолданылуынан бірінші болып тікелей зардап шегуі мүмкін. Бұл AI агенттердің бағдарламалық жасақтама мен талдауды тез әрі тиімді жасай алуы арқылы еңбек нарығын бұзады деген болжамдарды растайды.
Guardian нұсқаулығын құрастыратын Intelligent Metrix консалтинг компаниясының директоры Мэтт Хили-Рейнердің айтуынша, кодтаушы немесе бағдарламашы ретінде кәсіби жұмыс тапқан компьютерлік ғылым түлектерінің үлесі бұрынғы шамамен 40%-дан былтыр небәрі 28%-ға төмендеген.
Сондай-ақ кез келген жоғары білім деңгейіндегі кәсіпке орналасқан компьютерлік ғылым түлектерінің үлесі екі жыл бұрынғы 60%-дан астамнан небәрі 50%-ға дейін азайған.
«AI осы салада соншалықты жедел және арзан қара жұмысты ұсынып отырғанда, бұл үрдістің артында осы тұр деген қорытындыға келмеу қиын», — деді Хили-Рейнер.
Жоғары білім статистикасы агенттігі жүргізген түлектердің нәтижелері сауалнамасы 2024 жылы курстарын бітірген 350 000-нан астам бұрынғы студенттен оқуын аяқтағаннан кейінгі 15 ай ішіндегі мансаптары туралы егжей-тегжейлі сұрақтар қойып, жауаптар жинады.
Ұлыбританияның білім және зерттеу саласындағы деректер мен технология агенттігі Jisc-тің еңбек нарығы барлауы жөніндегі жетекшісі Чарли Болл компьютерлік ғылым түлектерінің киберқауіпсіздік және желілік инженерия сияқты басқа да сабақтас рөлдерге ауысып жатқанының белгілері бар екенін айтты.
«Былтыр бағдарламалық жасақтама әзірлеушілерінің еңбек нарығында бірдеңе болғаны анық. Мұны AI жасады деп айтуға құлықсызбын, өйткені дәлел аз, бірақ AI рөл ойнады деген қорытындыдан құтылу өте қиын», — деді Болл.
«Бұл өзгеріп жатқан саланың белгілерін көрсетеді, ал түлектер оның ауыртпалығын сезінуде, өйткені олар жаңа қызметкерлердің ең үлкен тобы. Бұл толығымен құлдыраған жоқ, әлі де лауазымдар бар, бірақ таза кодтау жұмыстары 2025 жылы әсіресе тапшы болған сияқты», — деді ол.
Сол сияқты, бұрын жұмыс берушілерден күшті сұранысқа ие болған экономика түлектерінің де жұмыс перспективалары өзгерген.
Болл: «Мен қаржы саласындағы көптеген жұмыс берушілермен олардың AI-ды қалай пайдаланатыны туралы сөйлестім, көбісі онымен жұмыстарды алмастырып жатқан жоқпыз, жұмыстарды өзгертіп жатырмыз дейді. Олар жаңа қызметкерлердің AI-мен таныс болуын күтеді.
Бірақ бұл тез өзгеретін сала және жұмыс берушілер бұл тұрғыда бірауыздан емес. Кейбіреулері тәуекелге бейім және AI құралдарын қабылдап, адамдарды жұмыстан шығарып жатыр, бұл оларға басымдық берер деген үмітпен. Бірақ бұл сақталмауы мүмкін, өйткені қазір бәрі тәжірибе жасап жатыр», — деді.
Guardian-ның бакалавриат курстарын жыл сайынғы бағалауы Оксфорд, Кембридж және Лондон экономика мектебі университеттерін жалпы рейтингте үздік үштікке қояды. Бағалауда академиялық ілгерілеу, оқытушылар құрамының арақатынасы, бір студентке жұмсалатын шығын, түлектердің жұмысқа орналасуы және басқа да көрсеткіштер бойынша жекелеген пәндердегі деректер пайдаланылады.
2027 жылғы кестелердегі өзгерістердің бірі — Бирмингем университетінің студенттердің қанағаттануының жақсаруының арқасында жалпы рейтингте өзінің тарихтағы ең жоғары 14-орнына көтерілуі.
Бирмингемнің вице-канцлері Адам Тикелл университет студенттерді өзгеретін еңбек нарығына дайындауға көмектесіп жатқанын айтты. Ол үшін жұмыс берушілер талап ететін дағдылар курстарға енгізіліп, бакалавриат студенттеріне әдеттегі қажетті алғышарттарсыз AI және деректер ғылымы сияқты басқа пәндерден «аралық жыл» қосу мүмкіндігі берілген.
«Бұл адамдарды өздері өмір сүріп жатқан әлемге дайындау туралы, біз қалыптасып келе жатқан әлемді ұнатамыз ба, жоқ па, оған қарамастан», — деді Тикелл.
«Біздің жастар осы нәрселерді дұрыс пайдалануды түсінуі керек. Бұл студенттерге әлемнің қалай өзгеріп жатқанына терең үңілу мүмкіндігін беру туралы».