Африканың ең бай адамы Алико Данготенің Нигериядағы мұнай өңдеу зауыты құрлық тарихындағы ең үлкен бастапқы жария ұсыныс (IPO) ретінде жарияланды. Егер дүйсенбідегі Dangote Petroleum Refinery and Petrochemicals компаниясының Нигерия биржасындағы листингі жоспар бойынша жүзеге асса, Данготе 35 млрд долларлық таза байлығына қосымша 23 млрд доллар қосады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Данготе бұл ұсынысты «халық үшін IPO» деп атап, ол институционалдық және бөлшек инвесторлардың кең ауқымын тартуға үміттенеді. Ең төменгі жазылым — 5 250 найра (2,94 фунт) бағасымен небәрі 10 акция. Акцияларды сатып алу бір ай ішінде аяқталуы тиіс, процесс 13 қазанда бітеді.

IPO әсіресе жас нигериялықтарға банктік платформалар мен финтех жобалары арқылы байлық жинау және экономиканы өсіру тәсілі ретінде жарнамаланды. Толық жазылым болған жағдайда зауыттың құны шамамен 65,22 трлн найраға (36,5 млрд фунт) дейін өседі деп күтілуде.

Бұл Данготе үшін үлкен жеңіс болмақ, ол Нигерияда бірнеше сәтті президенттік науқандарды қаржыландырған, онда саясаткерлер оған таңдаған секторларында дерлік монополия берген.

Өткен жылы оның саяси ықпалына қатысты сынға жауап бере отырып, ол былай деген: «Біз осында құруды, осында жұмысқа алуды, осында өндіруді таңдадық. Монополия деген айқайды өсуді тежеу үшін қолданбайық. Ешкімге инвестиция салуға кедергі жоқ».

69 жастағы Данготе байлығын цемент пен қанттан тапқан. Ол өз компаниясын 1970 жылдардың соңында Батыс Африканың ең бай отбасыларының бірі — Дантаталар әулетінің мүшесі болған нағашы атасының қарызымен бастаған.

Оның мұнай секторына жақында кіруі Нигерияның алғаш рет тазартылған отынның таза экспорттаушысы болуына әкелді. 2024 жылдың қаңтарында Лагостың шетіндегі 20 млрд долларлық Данготе зауыты ашылғанға дейін ел шикі мұнай экспорттауға және ішкі тұтыну үшін тазартылған мұнай импорттауға тәуелді болып, отын шығындарын субсидиялауға және отаршылдық дәуірдегі зауыттарын жандандыруға миллиардтаған қаражат жұмсаған.

Данготе зауыты қазір тәулігіне 700 000 баррель қуатқа ие және онжылдықтың соңына қарай оны екі есеге арттыруды жоспарлап отыр. Биыл ол Ирандағы соғыс салдарынан әлемдегі жеткізілімнің бұзылуынан пайда көрді. Сауд Арабиясының шығыс-батыс құбырына шабуылдардан кейін дүйсенбіде Brent эталоны барреліне 108 долларға жетті.

Данготе Лагостағы мұнай зауытынан түскен пайданы құрлықтық өсуді ынталандыруға және Африканың шетелдік тауарларға тәуелділігін тежеуге пайдаланатынын айтты. Оның ауқымды жоспары — ауыр өнеркәсіп пен аймақтық инфрақұрылымға негізделген 100 млрд долларлық индустриялық империя құру. Мұның негізгі бөлігі — Кенияның Ламу аралдық қаласында тәулігіне 700 000 баррель мұнай өңдеу қуатымен аймақтың энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға арналған 17 млрд долларлық энергетикалық кешен.

«Біз, нигериялықтар мен африкалықтар ретінде, батыл болып, экономикаларымызды дамыту үшін өзгеріске көшбасшылық етуіміз керек», — деді Данготе 7 қыркүйекте Лагостағы IPO қол қою рәсімінде. «Сонда ғана басқалар бізді байыпты қабылдайды, сонда ғана біз келіссөз жүргізіп, өзімізге лайықты шарттармен кетуге мүмкіндік аламыз, бізге берілген шарттармен емес».

Рәсімнен кейін Данготенің нигериялық миллиардер әріптесі, банкир Тони Элумелу IPO-ны «Нигерия үшін тарихи сәт және Африка үшін үлкен белес» деп атады.