Африкалық жабайы иттер тобы құрлық бойымен 2485 миль (4000 км) жол жүріп, рекорд орнатты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Ғалымдардың айтуынша, бұл — Африка құрлығындағы құрлық сүтқоректілерінің жұп іздеу жолында тіркелген ең ұзақ қашықтығы. Бұл жабайы табиғаттың адам қысымы күшейіп келе жатқанына қарамастан, алыс қашықтыққа жүре алатынына үміт береді.

Үш ағайынды Замбия бойымен ирек жол жүріп, адамдар көбірек ықпал еткен ландшафттан өтіп, ірі қалалар сияқты кедергілерді айналып өтті.

Алайда зерттеуде GPS қарғыбаумен бақыланған басқа жабайы иттер заңсыз тұзақтарға түсіп өлді. Бұл олардың алдында тұрған қауіптерді көрсетеді.

Үш апалы-сіңлілі ит те осындай ұзақ жолды дерлік жүріп өтті, бірақ біреуі тұзаққа түсіп қалғанда тоқтады.

Африкалық жабайы иттер — Африканың ең сирек жыртқыштарының бірі. Табиғатта бар болғаны 6000-дай ғана қалған.

Олар өте әлеуметтік топтарда тіршілік етеді, бірге аң аулайды және жаңа аумақ пен басқа топтармен көбею мүмкіндігін іздеп, алысқа жүретінімен танымал.

Олар өздері туған топтың ішінде көбейе алмайды. Сондықтан олар не күтіп, ақырында өз тобын мұра етеді, не екі-үш жасында жұп іздеп жолға шығады.

Ағайындылар сегіз ай ішінде түзу сызық бойымен шамамен 260 миль жүрді, бірақ бөлшектенген ландшафттан өткенде жалпы алғанда одан он есе дерлік көп жол жүрді.

Мұндай жол жүру «дисперсия» деп аталады — жұп іздеп бір бағытта жүру. Бұл маусымға қарай азық немесе мекендейтін орта іздеп барып-қайтатын көші-қоннан өзгеше мінез-құлық.

БҰҰ-ның Көшіп-қонатын түрлер туралы конвенциясы Африкадағы ең ұзақ көші-қон ретінде Танзания мен Кения арасында маусымдық жайылым мен су іздеп 400 мильден астам жол жүретін антилопа-гнуды атайды.

Әлемде ең ұзақ құрлықтық көші-қонды солтүстік бұғылары жасайды — олар барып-қайту барысында 839 миль жүреді, ал сұр қасқырлар бір жылда 4350 мильден астам жол жүргені тіркелген.

Қашықтықтың өзінен де маңыздырақ нәрсе — жабайы иттердің Замбия бойымен таңдаған бағыты болуы мүмкін.

Олар жабайы табиғаттың тірек аймақтары арасында қозғалып, астана Лусака мен қатты дамыған өнеркәсіп аймақтарын қоса алғанда, адамдар жасаған ірі кедергілері бар аудандарды айналып өтті.

Зерттеу нәтижелері Шығыс және Оңтүстік Африкадағы жабайы ит популяциялары табиғатты қорғаушылар бұрын ойлағаннан да тығыз байланыста болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Мақаланың бас авторы, Монтана штаты университетінің профессоры Скотт Крил 1991 жылдан бері африкалық жабайы иттерді зерттеп келеді. Ол зерттеу абайлап оптимизмге негіз береді дейді.

«Шығыс және Оңтүстік Африкадағы қоршалғандарынан басқа әрбір ірі жабайы ит популяциясы әлеуетті түрде байланысқан деп сенуге болады», — деді ол.

Бірақ ол табиғатты қорғауда «стақан жартылай бос та, жартылай толы да» екенін айтып, браконьерлік тұзақтар қаупін ерекшеледі.

Үш еркек жабайы ит өздерінің керемет жолын сәтті аяқтағанымен, үш ұрғашының екеуі өлді.

Зерттеушілер тірі қалған топ мүшелерінің бір орынға қайта-қайта оралуынан заңдылық байқады. Бұл мінез-құлық көбіне серіктесінің өлгенін білдіреді.

Ecology журналында жарияланған зерттеу қорғалатын аумақтардан тыс жерлерде жолдар, қалалар немесе фермалармен бөлшектенген жабайы табиғат аймақтарын байланыстыратын табиғи жер жолақтарын құру туралы үндеулерді күшейтеді.

Мақаланың тең авторы әрі қоршаған ортаны қорғау қайырымдылық ұйымы The Nature Conservancy-дің Kafue Conservation директоры Брюс Эллендер жабайы иттер мен пілдер сияқты кең аумақта жүретін түрлер болашақта өмір сүруі үшін байланысқан ландшафттар қажет дейді.

«Біз бұл қорғалатын аумақтарды аралдар деп қарап, олар ұзақ мерзімде жұмыс істейді деп күте алмаймыз, біз одан әлдеқайда кеңірек ойлауымыз керек», — деді ол.