Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев шпионаж айыбымен сотталған француз азаматы Мартин Райанды кешіріп, оны түрмеден босату туралы шешім қабылдады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Оның босатылуы ЕО екі ресейлік миллиардерге салынған санкцияларды алып тастауға келіскеннен бірнеше сағат өткен соң орын алды. Бұл шешім Украинаның наразылығын тудырды. Дипломаттар Францияның сол бизнесмендердің бірі — Алишер Усмановқа қатысты шектеулерді тоқтатуды талап еткенін меңзеді.
Шпионажды жоққа шығарған Райан — Әлиев кешірген 20 адамның бірі.
Алайда екінші француз азаматы Анасс Дерраз Әзербайжанда ресейлік пара алды деген айыппен түрмеде қалуда.
Ресей-өзбек миллиардері Усмановқа салынған санкцияларды алуға қандай қысым әсер еткені белгісіз. ЕО сондай-ақ ресей-израиль олигархы Михаил Фридманды да санкция тізімінен шығаруға келісті.
Алғашында Усмановтың есімін тізімнен алуды Словакия талап еткен, кейін Франция бұл қадамды қолдаған. Бұл ұлттық қауіпсіздік мәселелеріне байланысты болды.
Екі адам да 2022 жылы Ресейдің Украинаға толыққанды басып кіруінен бері ЕО эмбаргосының астында. Осы уақытқа дейін 3000-нан астам «жеке тұлғалар мен ұйымдарға» салынған ЕО санкциялары әр алты ай сайын жаңартылып отыруы керек еді. Соңғы келісім қалғандарына салынған санкцияларды үш жылға ұзартты.
Усманов 2022 жылғы тізімдемесінде ЕО тарапынан Ресей президенті Владимир Путинмен «ерекше жақын байланыста» деп көрсетілген. Сондай-ақ ол «Қырымды аннексиялауға және Украинаны тұрақсыздандыруға жауапты ресейлік шешім қабылдаушыларды материалдық немесе қаржылық қолдаған және олардан пайда көрген» делінген.
Металл және тау-кен өндірісі саласындағы миллиардер бұл сипаттаманы жоққа шығарды. Ол сондай-ақ Ұлыбритания мен АҚШ үкіметтерінің санкцияларына іліккен.
Украинаның Сыртқы істер министрі Андрей Сибига ЕО-ның екі адамға салынған санкцияларды алу туралы шешімін қатты сынады. Ол Мәскеудің «тойлап жатқанын, өйткені ол қалағанын алды: жазасыздық сезімін, ЕО-ның қорлануын және еуропалықтар арасындағы бөліністі» айтты.
Латвия бастапқыда бұл қадамға қарсы болды, бірақ қалыс қалуды шешті. Оның орнына ол екі адамға өз шараларын қолданатынын жариялады.
Сыртқы істер министрі Байба Браже бұл «қауіпті және Ресейдің мінез-құлқы агрессивті бола түскен кезде мүлдем дұрыс емес сигнал береді» деді. Премьер-министр Андрис Кулбергс кейінірек Франция президенті Эммануэль Макрон Латвияның «француздық ядролық тежеу бастамасына қосылуы» туралы келіссөздерді бастауға келіскенін айтты.
Францияның Әзербайжанмен қарым-қатынасы соңғы жылдары нашар болды. Бұл негізінен Францияның көршілес Армениямен тығыз байланысына байланысты. Алайда мамыр айында Макрон Әлиевпен қарым-қатынасты дамытуды талқылады, кейін Әлиев олардың қарым-қатынасындағы «жаңа дәуір» туралы айтты.
Әлиевтің сәрсенбідегі жарлығы бойынша Райан — әзербайжандар мен түріктерді қоса алғанда, кешірім алған 20 адамның бірі.
2023 жылдың желтоқсанында ұсталған ол өткен наурызда шпионаж үшін 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Франция үкіметі бұл айыптарды жоққа шығарды.
Прокурорлар оны Бакудегі Франция қауіпсіздік қызметтерінің қызметкерлерімен бірлесіп әрекет етті және Әзербайжанның Түркиямен, Иранмен және Пәкістанмен қарым-қатынасы, сондай-ақ Ресей мен Қытаймен байланысты компаниялар туралы ақпарат жинады деп айыптады.
«Мен шпионаж жасаған жоқпын. Мен тыңшы емеспін, сот процесінде мен мұны дәлелдеуге тырыстым», — деді Райан сотта.
Онымен бірге сотталған тағы бір адам Азад Мамедли 12 жылға бас бостандығынан айырылды. Мамедли Әлиев кешірген 20 тұтқынның қатарында болмады.