Әлеуметтік желі қолданушылары көп ұзамай «өз шытырман оқиғаңды таңда» режимінде өмір сүре алады: не әдеттегідей мағынасыз контентті айналдыру, не тек достарыңыздың жаңалықтарын көру. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Аустралия үкіметі жасөспірімдерге арналған әлеуметтік желіге тыйым салғаннан кейін, енді одан әрі қарай зиянды азайту мақсатында қолданушыларға алгоритмдік таспадан бас тартуға мүмкіндік беретін заң жобасын ұсынды. Бұл туралы премьер-министр Энтони Альбанезе сейсенбіде мәлімдеді.
Жаңа ереже бойынша, әрбір аустралиялық пайдаланушыға pop-up терезе арқылы таңдау ұсынылады: платформаның алгоритміне сену немесе тек өздері таңдаған адамдар мен топтардың контентін көру. Бұл 2010 жылдардың басындағы әлеуметтік желілердің жұмыс істеу тәсіліне ұқсас.
Guardian Australia бұл мәселені 2024 жылы зерттей бастады. Олар жас жігіттердің профилін жасап, бос телефондар арқылы алгоритмдердің қандай контентті ұсынатынын бақылады. Нәтижелер таңқаларлық болды: әдепкі параметрлер тез арада экстремалды мизогиниялық және оңшыл контентке алып келді, ал алгоритм кез келген азғантай әрекетке өте сезімтал болып шықты.
Жасөспірімдер кездесетін мәселелер ересектерге де тән. Әлеуметтік желілердегі жалған ақпарат пен алаяқтық қарт адамдардың зейнетақысын ұрлауға, ал кейбір туыстардың радикалдануына әкеліп жатыр. Ашу-ыза тудыратын контент платформаларда жоғары бағаланады, бұл саясат пен қоғамдық пікірталасқа әсер етеді.
Бұл бастама ойын өзгертуі мүмкін. 2021 жылы Apple iOS жүйесінде жарнамалық бақылаудан бас тарту мүмкіндігін енгізгенде, Meta бір тоқсанда 10 миллиард доллар жоғалтқан еді. Ал Instagram-ның жасөспірімдерге арналған «Take a Break» қауіпсіздік функциясын тек 1,8% пайдаланушы қолданған. Бұл туралы Meta 18 миллиард долларлық келісімге келуге мәжбүр болған сот процесінде айтылды.
Технологиялық компаниялар өздерінің қауіпсіздік функцияларын мақтан тұтады, бірақ көбінесе оларды параметрлердің тереңінде жасырады. Еуропада Meta 2023 жылы алгоритмсіз таспаны ұсынғанымен, 2025 жылы Нидерланд соты компанияны заңды құрметтеуге мәжбүр етті. Сот анықтағандай, пайдаланушылар қосымшаны қайта ашқанда автоматты түрде алгоритмге қайта оралатын.
Instagram Аустралияда «Algo Confessions» жобасын іске қосады, онда атақты адамдар өздерінің «For You» таспасын көрсетіп, Instagram ұсыныстарының артықшылығын мадақтайды. Бұл әрекет алгоритмдерден пайда көретін ұйымдардың қолдауына ие болуы мүмкін. Альбанезе News Corp-тың жасөспірімдерге тыйым салуды қолдағанын ерекше атап өтті.
«My feed, my way» ұсынысының газеттерде жасөспірімдерге тыйым салу сияқты қолдау табары белгісіз. Әсіресе, заң жобасының басқа бөліктеріне оппозиция тарапынан қарсылық білдірілуі мүмкін. Бірақ Альбанезе бұл бастаманы «адамдарға мүмкіндік беру» ретінде көрсетіп, үкіметтің әлеуметтік желіге араласуы ретінде қабылданбауын қалайды.
«Егер адамдар мағынасыз контентті айналдырғысы келсе, бұл олардың таңдауы», - деді Альбанезе сейсенбіде. «Бірақ егер олар өзгеріс қаласа, бұл оларға мүмкіндік береді».