Әлемдегі фермерлердің жартысына жуығы жыл сайын пестицидтерден уланады, деп көрсетті жаңа зерттеу. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Pesticide Action Network тапсырысы бойынша жүргізілген зерттеу 2006-2023 жылдар аралығындағы ашық деректерді пайдаланды. Нәтижесінде, жыл сайын 402-433 миллион жағдай — фермерлер мен ауыл шаруашылығы жұмысшыларының пестицидтерден жазатайым улануы тіркеледі.
Әлемдегі 934 миллион фермерді ескере отырып, бұл жыл сайын фермерлердің шамамен 46%-ы уланады дегенді білдіреді. Ең көп улану жағдайы Оңтүстік Азияда, одан кейін Оңтүстік-Шығыс Азия мен Шығыс Африкада тіркелген.
Ұлттық деңгейде ең жоғары улану көрсеткіші Батыс Африкадағы Буркина-Фасода — фермерлер мен ауыл шаруашылығы жұмысшыларының шамамен 84%-ы улануды бастан өткерген.
Зерттеу сәрсенбіде Frontiers in Public Health журналында жарияланды. Онда пестицидтерден улану салдарынан жыл сайын шамамен 11 000 адам қайтыс болатыны, оның 60%-ға жуығы Үндістанда екені көрсетілген.
Pesticide Action Network India атқарушы директоры Джаякумар Челатон зерттеу «енді елемеуге болмайтын дағдарысты» ашқанын айтты.
Зерттеу авторлары «жедел шаралар» қабылдауды, соның ішінде БҰҰ-ның жоғары қауіпті пестицидтерді кезең-кезеңімен тоқтату туралы ұсынысын жүзеге асыруды талап етеді.
Зерттеуде айтылғандай, қауіптер туралы жаһандық ескертулерге қарамастан, пестицидтерді қолдану тұрақты түрде өсуде: 2023 жылы 3,8 миллион тонна қолданылды, бұл 1990 жылмен салыстырғанда екі есе көп.
Pesticide Action Network UK халықаралық бағдарламалар жетекшісі доктор Шейла Уиллис: «Енді азаптың ауқымы анықталған соң, фермерлерге олардың денсаулығын және отбасыларын қорғау үшін қауіпсіз баламаларға қол жеткізуге көмектесу керек», — деді.
Зерттеу ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін шамамен 84 миллион балаға пестицидтердің әсерін қарастырмады және ұзақ мерзімді денсаулық салдарын зерттемеді. Жедел улану деп зерттеуде әсер еткеннен кейін қысқа уақыт ішінде пайда болған кез келген ауру немесе денсаулыққа әсер ету анықталды.
Health and Environment Alliance атқарушы директоры Генон Дженсен: «Біз пестицидтерден уланудың денсаулыққа тигізетін ауыр зардаптарына — осы зерттеуде айтылған жедел әсерлерге де, ауыл шаруашылығы жұмысшылары мен қауымдастықтар зардап шегетін созылмалы әсерлерге де қатты алаңдаймыз», — деді.
Parkinson’s Europe бас директоры Элен Никора Паркинсон ауруының қоршаған ортаға байланысты екенін көрсететін «дәлелдер жеткілікті» екенін, пестицидтердің әсері мен Паркинсон ауруының дамуы арасындағы байланыс туралы деректер көбейіп жатқанын айтты.
Паркинсон ауруы — мидың кейбір бөліктері уақыт өте зақымдалатын, қозғалыс пен тепе-теңдікке әсер ететін прогрессивті ауру. Бұл аурудың жаһандық ауыртпалығы артып келеді, Франция, Германия және Италия оны фермерлердің кәсіптік ауруы деп таниды.
Фермерлер мен ауыл шаруашылығы жұмысшылары негізінен пестицидтерді дайындау және қолдану кезінде, сондай-ақ өңделген дақылдар мен ластанған жабдықтарға немесе киімдерге тиген кезде уланады.
Осы жылдың басында Friends of the Earth Europe ұйымдастырған вебинарда сөйлеген Рендерт Альгра өзінің Паркинсон ауруы Нидерландтағы отбасылық фермасында жұмыс істеген кезде қолданған пестицидтерге байланысты деп санайтынын айтты.
«Мен үлкен ұлы болғандықтан, бірнеше жыл қатарынан біздің егістіктерімізде барлық пестицидтерді шаштым», — деді ол.
Ең сенімді зерттеу болғанына қарамастан, есеп пестицидтерден улану туралы қолжетімді ақпараттың жеткіліксіз екенін көрсетеді. Авторлар пестицидтерге байланысты уланудың сенімді және салыстырмалы болуы үшін стандартталған бақылау және есеп беру хаттамаларын енгізуді талап етеді.