Шілде айының соңында Беньямин Нетаньяху үкіметіндегі қауіпсіздік министрі Итамар Бен-Гвир 2000-нан астам еврей экстремистерімен бірге Иерусалимдегі ең сезімтал киелі орын — әл-Ақса мешіт кешеніне басып кірді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бен-Гвир соңғы үш жылда бұл орынға бірнеше рет барған, бұл нормаларды бұзып, шиеленісті күшейтті. Иордания билігі жақында Израильдің бұл аумақты басып алу қаупі туралы ескертті.
Қазан айына жоспарланған ұлттық сайлау және Газадағы жағдайға назар аударылған кезде, Израиль үкіметі мандаты аяқталғанға дейін Батыс жағалаудағы еврей елді мекендерін кеңейтуді және палестиналықтарды этникалық тазартуды жеделдетіп жатыр.
Әл-Ақса кешеніндегі жағдай
Әл-Ақса мешіті мен Күмбез тас орналасқан 35 акр аумақтағы кешен мұсылмандар үшін Иерусалимдегі ең киелі орын. Мұнда мұсылмандарға ғана намаз оқуға рұқсат беретін нәзік келісім бар, ал еврейлер төмендегі Қабырғада дұға етеді. Бірақ Нетаньяху коалициясында күшейген мессиандық оңшылдар бұл орынды өз саяси жобасының символы ретінде қарастырады.
2023 жылдан бері еврей діни экстремистері бұл кешенге бірнеше рет барды. Алғашында шамамен 20 адамнан тұратын топтар полицияның сүйемелдеуімен кешеннің шеткі қабырғасында дұға етсе, соңғы екі жылда олар үлкенірек және батыл бола бастады. 23 шілдеде олар ұлттық әнұранды шырқап, кешеннің ортасында дұға етіп, рәсімдер жасады, ал израильдік полиция дұға етушілерге көлеңке жасау үшін шатырлар құрды.
Халықаралық реакция
Сегіз араб елі бірлескен мәлімдеме жасап, «экстремистік израильдік министрлер бастаған қоныстанушылардың жаппай басып кіруін» айыптады. Өткен сәрсенбіде кешенді басқаратын Иордания билігі араб және ислам елдерінің төтенше отырысын өткізіп, израильдік бұзушылықтарды айыптап, бұл әрекеттерді мұсылмандарға «ашық арандату» деп атады.
The Guardian-ға сұхбат берген аға халықаралық тілші Джулиан Боргердің айтуынша, Уақф қоры «қорғансыз». Биылғы Рамазан қарсаңында Уақф қызметкерлерінің бесеуі Израильдің қарсы барлау қызметі Шин Бет тарапынан ұсталған. Сонымен қатар, израильдік полиция храм тауы бөлімшесіне экстремистік белсенділерді белсенді түрде тарта бастады. Хаарец газетінің хабарлауынша, бөлімше командирінің орынбасары әлеуметтік желілерде «Егемендікті жүзеге асыруға қатысқысы келетіндер қош келдіңіздер» деген үндеу жариялаған.
Бұл оқиғалар Иерусалимдегі ең сезімтал киелі орынның болашағына қатысты алаңдаушылықты күшейтіп отыр. Араб мемлекеттері мен бұрынғы израильдік шенеуніктер Нетаньяху үкіметінің әрекеттерін айыптап, аймақтағы тұрақтылыққа қауіп төніп тұрғанын ескертеді.