13 қазанда әлемнің көптеген елінде Дүниежүзілік тромбоз күні (World Thrombosis Day) аталып өтеді. Бұл күннің басты мақсаты – қанның ұюының бұзылуынан туындайтын өмірге қауіп төндіретін мәселе туралы жұртшылықты хабардар ету. Артериялық тромбоз – инсульт пен миокард инфарктісі себептерінің бірі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Sputnik Kazakhstan басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Халықаралық апат қаупін азайту күні
Сонымен қатар бүгін Халықаралық апат қаупін азайту күні тойланады. Мереке алғаш рет 1989 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының резолюциясына сәйкес аталып өткен, мақсаты – апат қаупін азайту үшін қандай шаралар қолданылатыны туралы мағлұмат беру. Әсіресе, табиғи, экологиялық және техногенді апаттардың құрбаны болу қаупі төніп тұрған елді мекендер мен қауымдастықтарға маңызды ақпарат таратылады.
«Битломанияның» туған күні
Бүгін аты аңызға айналған «Битлз» тобының тыңдармандары үшін айтулы мереке, өйткені «битломанияның» («Битлз» тобына табыну) туған күні 13 қазанда тойланады. «Битломания» деген ұғымның пайда болуы Beatles британдық тобының америкалық телевидениеде алғаш рет ән орындауымен байланысты. Эд Салливанның танымал бағдарламасы 1964 жылы ақпан айында көрсетіле бастаған, сондықтан 2014 жылы бұл қозғалыс өзінің жарты ғасырлық мерейтойын атап өтті.
13 қазанда болған тарихи оқиғалар
- 011492 жылы Колумб алғаш рет Жаңа Дүниенің (Сан-Сальвадор аралы) жағалауына шықты;
- 021775 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің негізі қаланды;
- 031792 жылы АҚШ президентінің резиденциясы — Ақ үйдің іргетасы қаланды;
- 041884 жылы Гринвич нөлдік меридиан өтетін жер болып бекітілді;
- 051900 жылы Зигмунд Фрейдтің «Түстерді жору» атты кітабы жарық көрді;
- 061923 жылы Түркия астанасы Стамбулдан Анкараға көшірілді;
- 071943 жылы Италия Германияға соғыс жариялады;
- 081972 жылы Уругвайдың 571-рейсі Анд тауларында апатқа ұшырады;
- 092010 жылы Чилиде 69 күн бойы жер астында қалған 33 кеншінің барлығы құтқарылды.
13 қазанда Қазақстанда болған тарихи оқиғалар
- 011929 жылы Солтүстік Қазақстан радиосы алғаш рет эфирге шықты;
- 021950 жылы Қостанай облыстық атқарушы комитетінің шешімімен Қостанай облысы Амангелді ауданы құрамында Арқалық жұмысшылар ауылы құрылды;
- 031990 жылы «Кешкі Астана» газетінің алғашқы нөмірі жарық көрді;
- 041995 жылы Қазақстанда диабет қауымдастығы құрылып, 1996 жылы 176 елден тұратын Халықаралық диабет федерациясы құрамына енді;
- 051998 жылы Қазақстан президентінің мемлекеттік органдар жүйесін реформалау туралы Жарлығы шықты;
- 062015 жылы Тараз қаласында «Ежелгі Тараз» археологиялық саябағы ашылды.
13 қазанда дүниеге келген танымал тұлғалар
- 011909 жылы америкалық саяси карикатурашы, Пулитцер сыйлығының иегері Герберт Блок (Херблок) дүниеге келді;
- 021925 жылы Ұлыбританияның 71-ші премьер-министрі (1979-1990 жылдары) болған Маргарет Тэтчер дүниеге келді;
- 031933 жылы Кеңес Одағының және Ресей Федерациясының театр және кино режиссері, сценарист, педагог, профессор, КСРО-ның халық әртісі Марк Захаров дүниеге келді;
- 041934 жылы кеңестік және америкалық театр және кино актері Савелий Крамаров дүниеге келді (фильмдері — «Неуловимые мстители», «Джентльмены удачи», «Не может быть»);
- 051967 жылы кубалық жеңіл атлет, биіктікке секіруден Олимпиада чемпионы Хавьер Сотомайор дүниеге келді;
- 061980 жылы америкалық әнші әрі ән авторы Ашанти дүниеге келді.
13 қазанда Қазақстанда дүниеге келген тұлғалар
- 011915 жылы режиссер, педагог, Қазақстанның халық әртісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Асқар Тоқпанов дүниеге келді;
- 021938 жылы композитор, Қазақстанның халық әртісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты Әсет Бейсеуов дүниеге келді;
- 031959 жылы қазақстандық ғалым, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Әзімхан Сатыбалдин дүниеге келді;
- 041963 жылы мемлекет қайраткері, ЕЭК алқасының төрағасы Бақытжан Сағынтаев дүниеге келді. 2024 жылдан бері Еуразиялық экономикалық комиссияның төрағасы.