Париждің ұмытылған қылмыстар құрбандарының бірі — суретшілер моделі Луиза Кансо туралы екі кітап бір мезгілде жарық көрді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Луиза «Лиз» Кансо 1949 жылдың қыркүйегінде Сена өзенінің жанынан өлі табылған. Полиция оны «жеңіл жүрісті», «еркін мінезді» және одан да жаманы — тұрмысқа шықпай бала туған деп есептеп, тергеуді небәрі төрт айдан кейін тоқтатты. Қылмыскерді іздеуге күш салынбады.

Биыл Францияның ең беделді әдеби сыйлығы — Гонкур сыйлығын жеңіп алған Филипп Жаенаданың «L’Inconnue du Quai de Javel» (Жавель жағалауындағы белгісіз әйел) романы осы оқиғаға арналған. Алайда Жаенада зерттеуге кіріспес бұрын, Кансо дүниеге келген Бретань ауылының өзінде тұратын тағы бір жазушы — Люк Корлуэр ондаған жыл бойы оның тарихын зерттеп үлгерген еді.

Корлуэр ренжуге бейім болуы мүмкін еді, бірақ екі жазушы әдеби ынтымақтастық танытып, екі кітапты да жариялауға келісті. Корлуэр өзі «мәміле» деп атаған шарт бойынша Жаенадаға өз жазбаларын берді.

«Біз әрқайсысымыз өз кітабымызды жазамыз деп келістік, олар мүлдем басқаша. Ақыр соңында, жұлдыз — ол, мен емес», — деді Корлуэр The Guardian-ға. «Оған тақырыпты беру арқылы мен оның керемет кітап жазатынын білдім. Ол — ұлы романист».

Лиз деп аталған Кансо Францияның солтүстік-батысындағы Кот-д’Армор департаментінің Трегье қаласында аяқ киім жөндеушінің отбасында дүниеге келген. 1937 жылы 16 жасында отбасынан кетіп, Парижге көшті. Оның сұлулығы Монпарнастың атақты суретшілерінің назарын аударып, олар оны модель ретінде алуға таласты.

Соғыс басталып, суретшілердің көбісі оңтүстікке қашқанда, Кансо Парижде қалып, кинофильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады, даяшы және «Фоли-Бержер» кабаресінде биші болып жұмыс істеді. Оның Натали есімді бес жасар қызы болды, оны пәтер жалдауға ақша жинағанша қала маңындағы күтушіге қалдырды. Бірақ суретшілер кетіп, тұрақты табыс жоқ болған соң, оның жағдайы күннен-күнге ауырлай түсті.

1949 жылдың 7 қыркүйегінде оның денесі Эйфель мұнарасының оңтүстік-батысындағы 15-ші округтегі Жавель жағалауынан (қазіргі Андре-Ситроен жағалауы) табылды. Тергеушілер алғашында төрт ықтимал қылмыскерді анықтады, бірақ көп ұзамай істі ашылмаған қылмыстар қатарына жатқызды.

17 романның авторы Жаенада бұл оқиғаны Франция Ұлттық кітапханасында ескі газеттерді қарап отырып тапты.

Ол кезде Корлуэр Кансо туралы карталар, суреттер, фотосуреттер, картиналар, құжаттар, хаттар мен газет қиындыларын жинап үлгерген еді. Оның «La Tragédie du plus beau modèle de Paris» (Париждің ең әдемі моделінің трагедиясы) кітабы 19 тамызда — Жаенаданың романымен бір күні — жарық көрді. Ол іс пен құрбан туралы құжаттық ақпаратқа негізделген.

Корлуэр Кансоға деген қызығушылығы 1981 жылы Трегьедегі соғыс мемориалында бір қарт әйелмен кездескенде оянғанын айтады. «Ол маған бір есімнің жергілікті қыз — соғыс кезінде неміс жүк көлігі қағып кеткен Анник Кансоға тиесілі екенін айтты. Мен: „Қандай қорқынышты“, — дегенімде, ол одан да жаманы — оның әпкесі Парижде өлтірілгенін айтты.

«Мен Луиза Кансо мен оған не болғанын білуім керек деп шешіп, зерттеуге кірістім, бірақ кітабым сәтсіз болды. Бұл қылмыскерді анықтамайтын тергеу туралы роман еді. Оны бір баспагерден кейін екіншісі қабылдамады.

«Мұндай кітапты тек бір адам жаза алады деп ойладым: Филипп Жаенада, онымен әдеби салонда танысқанмын. Бір күні ол өзі хабарласты. Іске қызығатынын айтты, бірақ менсіз ештеңе істемейтінін жеткізді.

«Сөйтіп, зерттеуімді оған сеніп тапсырдым. Ол мұны мүмкін болған ең үздік тергеуге айналдырды. Барлық ақпаратты талдап, мен ойламаған нәрселерді тапты».

Кансоның өлтірілуі туралы 300 беттік түпнұсқа полиция есебі оны «жаман атақты» әйел деп қорытындылаған, ал газет хабарлары оны жыныстық қызмет көрсетуші, маскүнем немесе нашақор деп болжаған.

Жаенада 530 беттік кітабында құрбанды жанашырлықпен бейнелейді және Кансоны жалдамақ болған пәтерге шақырып, оны тұншықтырып өлтірген деп есептейтін еркектің есімін ұсынады. Ол зерттеу барысында Жорж Сименонның 1940 жылдардағы Париждегі инспектор Мегрэ туралы 75 романының 74-ін оқып шықты.

Корлуэр сол кезде полицияның қылмыскерді іздеуге дәл сондай күш салмағаны таңқаларлық емес дейді.

«Лиз өз заманынан кемінде 50 жыл озып кеткен өте заманауи қыз еді», — дейді ол. «Ол жақсы киінді, ақылды болды және ғашықтарын таңдауда еркін еді. Бірақ ол өлтірілгенде журналистер мен полиция көргені — сәл еркін мінезді, некесіз бала туған, олар дұрыс деп санамайтын жұмыстарда істеген және суретшілерге модель болған жас әйел. Олардың ойынша, ол өзіне болған нәрсені өзі келтірген».

Корлуэр мен Жаенада 77 жылдық жаладан кейін Кансоның абыройын қалпына келтіргісі келгенін айтты. «Полиция есебінде ол бұған лайық деп жазылғандай. Ал өлтірілгеннен кейін де жала жалғасты», — деді ол.

Корлуэр сондай-ақ авторлардың Кансоның қазір 80 жастағы қызы Наталиді тапқанын ашты. Ол қызды басқа әпкесі Валентин тәрбиелеп өсірген.

«Көп айтқым келмейді, өйткені бұл Филипптің романының соңын бүлдіреді, бірақ біз оны тапқанда, ол ең алдымен анасы туралы бір ауыз сөз естігісі келмейтінін және Лиздің жезөкше болғанын...» — деп сөзін аяқтамады Корлуэр.